Wikisage, de vrije encyclopedie van de tweede generatie, is digitaal erfgoed

Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.

  • Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
  • Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.
rel=nofollow

Venezuela

Uit Wikisage
Versie door Mdd (overleg | bijdragen) op 22 jul 2019 om 15:51 (https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Venezuela&oldid=54201279)
(wijz) ← Oudere versie | Huidige versie (wijz) | Nieuwere versie → (wijz)
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Voor de gelijknamige spinnen, zie Venezuela (geslacht).
rel=nofollow

De Bolivariaanse Republiek Venezuela is een land in het noorden van Zuid-Amerika, dat grenst aan de Caribische Zee en de Atlantische Oceaan in het noorden, Guyana in het oosten, Brazilië in het zuiden en Colombia in het westen. Voor de Venezolaanse kust liggen Aruba, Bonaire, Curaçao, Isla Margarita en Trinidad en Tobago.

Het adjectief bolivariaanse slaat op de Zuid-Amerikaanse vrijheidsstrijder Simón Bolívar.

Geschiedenis

Zie het hoofdartikel: Geschiedenis van Venezuela

De naam Venezuela zou afkomstig zijn van Venezia (Klein Venetië). De delta van de Orinoco deed denken aan deze van de Po in Venetië.[5] Venezuela was de locatie van de vijfde permanente Spaanse vestiging in Zuid-Amerika in 1513, om daarna deel te worden van de Spaanse onderkoninkrijken Peru en Nieuw-Spanje. Na 1717 waren Venezolaanse provincies onderdeel van het Onderkoninkrijk Nieuw-Granada, maar in 1777 scheidde die zich daar van af als de Capitanía General de Venezuela. Na de Venezolaanse Onafhankelijkheidsoorlog, een periode van verschillende oproeren en twee tijdelijke republieken, werd het land in 1821 definitief onafhankelijk van Spanje onder leiding van Simón Bolívar, Venezuela's beroemdste zoon. Venezuela vormde met het huidige Colombia (inclusief Panama) en Ecuador de Republiek van Groot-Colombia (Gran Colombia). In 1830 werd Venezuela een onafhankelijke republiek.

Een groot deel van de 19e en 20e eeuw werden gekenmerkt door perioden van politieke instabiliteit, dictatoriaal bewind, en revolutionaire onrust. Nadat de militairen in 1958 hun actieve bemoeienis met de nationale politiek gestaakt hadden, begon een periode van democratisch civiel bestuur. In 1992 vond er een mislukte staatsgreep plaats, die door Hugo Chávez georganiseerd was. Hij werd gevangengenomen, maar herkreeg zijn vrijheid een paar jaar later. Hij stelde zich kandidaat voor het presidentschap en werd gekozen in 1998. In 2002 vond er wederom een mislukte staatsgreep plaats; ditmaal gericht tegen het bewind van Chávez. Volgens Chávez was deze coup door de VS gesteund, en ook de voormalige president van de Verenigde Staten, Jimmy Carter, denkt dat er weinig twijfel is dat de VS volledig op de hoogte was van de coup, of erbij betrokken was.[6] In opeenvolgende verkiezingen en referenda bleef Hugo Chávez duidelijke overwinningen behalen.

Op 5 maart 2013 maakte vicepresident Nicolás Maduro bekend dat Hugo Chávez op 58-jarige leeftijd is overleden na een lange strijd tegen kanker. Nicolás Maduro volgde hem op als president van Venezuela. De verkiezingen van mei 2018 werden geboycot door de oppositie, omdat geen sprake zou zijn van eerlijke verkiezingen. Na de verkiezingen werd bekend gemaakt dat deze door Maduro waren gewonnen.

Na massale protesten tegen het bewind van Maduro, gericht tegen de economische malaise en het repressieve bewind, riep Juan Guaidó, de gekozen voorzitter van het parlement, zich op 23 januari 2019 uit tot interim-president. Kort daarop werd hij door een groot aantal staten, waaronder de Verenigde Staten, alsmede door het Europees Parlement en Nederland, erkend als nieuwe president van Venezuela.[7]

Bestuurlijke indeling

Zie het hoofdartikel: Staten van Venezuela

Venezuela is onderverdeeld in 23 staten (estados), een federaal district (distrito capital) en een federaal gebiedsdeel (dependencias federales, een aantal eilandjes voor de kust). Venezuela claimt op grond van het verdrag van Tordesillas Guyanees grondgebied ten westen van de rivier de Essequibo (Guayana Esequiba) alsook de eilanden voor de kust (Antillas).

Bevolking

Bevolkingsgroepen

Bestand:Venezuela.jpg
De autochtone bevolking aan de (west)kust van Venezuela. Venezuela betekent eigenlijk "Klein Venetië", het dankt zijn naam aan het feit dat de woonstijl de eerste ontdekkingsreizigers na Columbus aan Venetië deed denken.

Venezuela kent een diverse bevolkingssamenstelling. De oorspronkelijke bewoners zijn de Indianen. De Venezolaanse indianen wonen geïsoleerd in het oerwoud. De grootste bevolkingsgroep bestaat tegenwoordig echter uit Mestiezen; afstammelingen van Spaanse kolonisten en Indianen. Daarnaast kent Venezuela een significante vertegenwoordiging Afro-Venezolanen; afstammelingen van Afrikaanse slaven (en Spanjaarden), en afstammelingen van Indianen en Afrikanen (Zambos). Deze groepen kregen tijdens immigratiegolven in de 20e eeuw gezelschap van Italianen, Portugezen, Duitsers en anderen.

Van de totale bevolking is 69% van gemengde (Europees-Indiaanse) afkomst, 20% Europees, 9% Afrikaans, 2% Indiaans. In 2017 had Venezuela naar schatting ruim 31 miljoen inwoners.

Demografie

Ongeveer 85% van de bevolking leeft in stedelijke gebieden in het noorden van het land. Terwijl ongeveer de helft van Venezuela bezuiden de Orinoco ligt, woont daar slechts 5% van de bevolking. De urbanisatiegraad bedraagt 89%.[1]

Taal

De officiële taal is het Spaans, in het kustgebied wordt voornamelijk Caribisch-Spaans gesproken. Daarnaast worden er talloze Indiaanse talen gesproken. Ook zijn er door immigranten gesproken talen.

Inheemse talen:

Bestand:Arawak-Languages.png
De Arawaktaal in Zuid-Amerika
  • Taalfamilie: Arawaktalen
    • Añu
    • Baniva
    • Bauré
    • Kurripako
    • Lokono
    • Piapoko
    • Warekena
    • Wayuu
Bestand:Cariban languages.png
Caribische taal, c. 2000.
  • Taalfamilie: Caribische talen
    • Akawayo
    • Chaima(†)
    • Cumanagoto(†)
    • Eñepá o panare
    • Japrería
    • Kariña
    • Pemón
    • Tamanaco(†)
    • Wanai o mapoyo
    • Yavarana
    • Ye'kuana
    • Yukpa
  • Taalfamilie: Sáliva
    • Maku
    • Sáliva
    • Wótuja
Bestand:Yanomami Venezuela.png
Yanomami in Venezuela
  • Taalfamilie: Yanomami
    • Sanemá
    • Yanomami
    • Yanam
  • Taalfamilie: Makú
    • Puinave
    • Joti

Talen zonder taalfamilie

  • Pumé
  • Sapé
  • Uruak
  • Warao

Religie

Volgens de grondwet is er vrijheid van godsdienst. Het overgrote deel van de Venezolanen (96%) is katholiek.[1] In de 19e eeuw werd de Kerk vervolgd in Venezuela onder het bewind van Guzman Blanco: de kloosters werden opgeheven en de eigendommen van de Kerk werden geconfisqueerd. Er zijn thans zeven aartsbisdommen, negentien bisdommen en vier apostolische vicariaten. De primaat van de Kerk in Venezuela is de aartsbisschop van Caracas.

Een kleine minderheid (2%) is protestant (overwegend zevendedagsadventisten en leden van pinkstergemeenten) of hangt een andere godsdienst aan (2%).[1] De joodse gemeenschap telt ca. 15.000 leden. Een deel van de oorspronkelijke Indianenbevolking hangt natuurreligies aan.

Geografie

Bestand:Venezuela satelliet.jpg
Satellietfoto Venezuela

Venezuela kent een grote variëteit aan landschappen, zoals de noordoostelijke uitlopers van het Andesgebergte in het noordwesten en langs de noordelijke Caribische kust, met als hoogste punt de Pico Bolívar van 5007 meter.

In het noordwesten liggen ook de laaglanden rond het Meer van Maracaibo en de Golf van Venezuela. Het centrum van het land wordt gekenmerkt door uitgestrekte vlaktes, llanos, die zich uitspreiden van de Colombiaanse grens tot de rivierdelta van de Orinoco. In het zuiden ligt het geïsoleerde Hoogland van Guyana, met de Angelwaterval, de hoogste waterval in de wereld.

Op de Gran Sabana zijn veel tepui's te vinden.

Het klimaat is tropisch en over het algemeen heet en vochtig, maar meer gematigd in de hooglanden.

Eilanden

Langs de kust bevindt zich een aantal eilanden. Aan de noordwestkant liggen Los Monjes (federaal gebied) en het schiereiland Paraguaná (deelstaat Falcón).

Aan de noordoostkant liggen de eilanden La Tortuga (federaal gebied) en Isla Margarita, Cubagua en Coche (samen de deelstaat Nueva Esparta).

Steden

Bestand:Ve-map.png
Kaart Venezuela

De hoofdstad Caracas is de grootste stad van het land.

Andere belangrijke steden zijn:

Zie voor een overzicht van de gemeenten (met bijhorende hoofdplaats) de lijst van gemeenten in Venezuela.

Grenzen

Over land:

Over zee:

Natuur

Cultuur

Venezolaans symbool

Bloem
Orchidee (Cattleya mossiae): is op 23 maart 1952 tot nationale bloem van Venezuela verklaard. Deze soort orchidee werd in 1830 in Venezuela voor het eerst ontdekt.
Boom
Araguaney (Tabebuia chrysantha): is op 29 maart 1948 tot nationale boom van Venezuela verklaard. De naam van deze boom is een combinatie van een inheemse taal in Venezuela en het Grieks. Haar naam betekent goudenbloem, dat heeft ze te danken aan haar gele kleur.
Vogel
Oranje troepiaal (Icterus icterus): is op 23 mei 1958 tot nationale vogel van Venezuela verklaard. Hij heeft een spanwijdte van ongeveer 24 centimeter. Het hele lijf is geel en oranje, de zwarte kop heeft een blauwe vlek rondom het oog en de vleugels zijn zwart met witte strepen.
Volkslied
Gloria al bravo pueblo: het lied is officieel aangesteld door president Antonio Guzmán Blanco op 25 mei 1881. De tekst is gemaakt door de journalist Vicente Salias in 1810. De muziek is er later bij gemaakt door Juan José Landaeta.
Alma LLanera: is een lied van het genre joropo. Het lied werd door Pedro Elías Gutiérrez gecomponeerd en is gebaseerd op een tekst van Rafael Bolívar Coronado. Alma LLanera wordt beschouwd als het tweede volkslied van Venezuela. Dit lied werd op 19 september 1914 voor het eerst uitgegeven in de Teatro Municipal van Caracas.
Miss Venezuela
De verkiezing van Miss Venezuela is de nationale missverkiezing van Venezuela en wordt gehouden sinds het jaar 1952.

Bestand:Cattleya mossiaeresize.jpg Bestand:Ipê (Avaré) REFON.jpg Bestand:Common Troupial - Nashville Zoo.jpg Bestand:Alma llanera.jpg Bestand:Miss Universe 2008, Dayana Mendoza2.jpg

Bezienswaardigheden

Economie

Na de Eerste Wereldoorlog raakte de Venezolaanse economie, die tot dan toe gericht was op landbouw, meer en meer gebaseerd op de productie en export van aardolie.

De economie van Venezuela is zeer sterk afhankelijk van de productie van aardolie. Het is de belangrijkste bron van inkomsten voor het land, het grootste exportproduct en levert een majeure bijdrage aan de inkomsten van de overheid. In 2014 bereikte het bruto binnenlands product (bbp) $ 206 miljard, een dramatische daling ten opzichte van 2012 toen het nog $ 298 miljard bedroeg. De cijfers fluctueren sterk afhankelijk van de ontwikkeling van de olieprijs op de wereldmarkt.[8] In 2014 bedroeg de totale exportopbrengst van Venezuela $ 80,7 miljard, waarvan het aandeel van olie en olieproducten $ 77,8 miljard was.[8] Venezuela heeft een structureel overschot op de handelsbalans dankzij de export van olie en olieproducten; in 2014 was dit overschot bijna $ 30 miljard.[8] De importen zijn vanaf 2012 ook fors gedaald in lijn met de lagere exportopbrengsten, in de drie jaren van 2013 en 2015 daalden de totale importen gemeten in volumes met 44%.

Jaar[9] Reële
groei
bbp
bbp per hoofd
(in US$)
Inflatie Overheidstekort
(in % bbp)
Staatsschuld
(in % bbp)
Saldo
lopende rekening
(in % bbp)
Werkloosheid
(in % beroeps-
bevolking)
2009 −3,2% 8443 27,1% 8,7% 28,6% 1,0% 7,9%
2010 −1,5% 10.317 28,2% 9,2% 36,5% 1,9% 8,5%
2011 4,2% 11.542 (t) 26,1% 10,7% 50,6% 4,9% 8,2%
2012 5,6% 11.287 (t) 21,1% 14,6% 58,1% 0,8% 7,8% (t)
2013 1,3% 7869 (t) 43,5% 14,1% 72,3% 1,9% 7,5% (t)
2014 −3,9% 7030 (t) 57,3% 16,5% (t) 63,5% (t) 2,3% 6,7% (t)
2015 −6,2% 7923 (t) 111,8% 17,6% (t) 31,9% (t) −6,6% 7,4% (t)
2016 −16,5% 7688 (t) 254,4% 17,8% (t) 31,3% (t) −1,6% 20,6% (t)
2017 −14,0% (t) 6890 (t) 1087,5% (t) 31,9% (t) 34,9% (t) 2,0% (t) 27,1% (t)
2018 −18,0% (t) 3300 (t) 1.370.000% (t) 30,5% (t) 159,0% (t) 6,1% (t) 34,3% (t)

De economie van het land wordt zwaar geraakt door de lagere olieprijs sinds begin 2015. De exportopbrengsten dalen waardoor er minder geld over blijft voor de import. Venezuela is van het buitenland afhankelijk voor veel producten en dit vertaalt zich in grote tekorten en lege winkels. De centrale bank brengt te veel geld in omloop en over 2015 taxeerde het Internationaal Monetair Fonds (IMF) de inflatie op 275% en voor 2016 wordt een verdere verslechtering verwacht naar 720%.[10] De wisselkoers van de bolivar staat ook onder druk, op de zwarte markt waren begin 2016 zo'n 800 bolivars nodig voor een Amerikaanse dollar, terwijl dit begin 2015 nog ongeveer 200 bolivar per USD was.[10]

Energie

In het begin van de 20e eeuw waren diverse maatschappijen actief in het land op zoek naar olie. In 1913 zocht de Koninklijke Olie naar olie bij het Meer van Maracaibo en in 1914 was de eerste commerciële productie, op bescheiden schaal, van start gegaan.[11] In 1920 werd bij het meer een groot olieveld gevonden, La Rosa. In december 1922 kwam de doorbraak, de Barosso olieput werd geslagen en per dag stroomden zo'n 100.000 vaten olie naar boven.[11] Deze ontdekking trok veel andere oliemaatschappijen aan en de olieproductie steeg explosief, van 1,4 miljoen vaten in 1921 naar 137 miljoen vaten in 1929.[11] Venezuela was in 1929, na de Verenigde Staten, de grootste olieproducent ter wereld. Op initiatief van Venezuela werd de OPEC op 14 september 1960 opgericht in Bagdad. In 1971 begon president Rafael Caldera met de nationalisatie van de olie- en gasindustrie. Dit proces werd afgerond op 1 januari 1976. Alle olie- en gasbelangen werden genationaliseerd en ondergebracht in het staatsenergiebedrijf Petróleos de Venezuela S.A. (PDVSA).

Venezuela beschikt over de grootste oliereserves in de wereld. Per jaareinde 2015 werden ze getaxeerd op 300 miljard vaten ofwel 17,7% van de bekende wereldwijde reserves.[12] Saoedi-Arabië staat op de tweede plaats met een aandeel van 15,5%. Een groot deel van de reserves bestaat uit stroperige olie, vooral aangetroffen langs de rivier de Orinoco, wat minder eenvoudig winbaar is dan conventionele olie. De reserves zijn voldoende om het huidige productieniveau nog ruim 300 jaar vol te houden.[12] In 2015 werden gemiddeld 2,6 miljoen vaten olie per dag geproduceerd.[12] In 2005 was dit nog 3,3 miljoen vaten, maar door economisch wanbeheer is er onvoldoende geld beschikbaar om te investeren waardoor de productie daalt. De gasreserves zijn met 3% van het wereldtotaal een stuk kleiner, maar nog steeds aanzienlijk.[12] De gasproductie is sinds 2005 redelijk stabiel gebleven en schommelt rond de 30 miljard m3 per jaar.[12]

Voor de opwekking van elektriciteit wordt veel gebruik gemaakt van waterkracht. De Guridam is de grootste waterkrachtcentrale van het land en levert meer dan de helft van alle stroom.

Venezuela produceerde 168 miljoen ton olie-equivalent (Mtoe)[13] in 2016, voor 96% olie en gas. Dat was veel meer dan nodig voor de energievoorziening, het TPES (total primary energy supply): 56 Mtoe. Het land exporteerde 111 Mtoe olie en gas. Van de energie ging ongeveer 22 Mtoe verloren bij conversie in de energie industrie. Voor eindgebruikers resteerde 32 Mtoe waarvan 5,8 Mtoe = 67 TWh elektriciteit. De uitstoot van koolstofdioxide was 167 megaton, dat is 4 ton per persoon, iets minder dan het wereldgemiddelde 4,4 ton per persoon.[14]

Valuta

In het begin van 2002 liet de regering de tijdelijke bevriezing van de wisselkoersen los, wat leidde tot een sterke devaluatie van de bolivar, de Venezolaanse munteenheid. In januari 2008 werd de bolivar (Bs.) vervangen door de nieuwe bolivar fuerte (BsF.) die duizend oude bolivar waard was; er werden drie nullen geschrapt. Per 1 oktober 2007 moesten de prijzen in zowel Bs. als BsF. worden vermeld. De invoerperiode liep van 1 januari tot 30 juni 2008 en in deze periode waren beide munteenheden naast elkaar te gebruiken. Medio 2010 halveerde de wisselkoers van de BsF. Op 8 februari 2013 werd de vijfde devaluatie van de bolivar aangekondigd over een periode van 10 jaar. De officiële wisselkoers daalde van BsF 4,3 per Amerikaanse dollar naar BsF 6,3.[15] Met deze maatregel nemen de inkomsten van de olie-export toe en de import van goederen wordt afgeremd. Volgens een taxatie van de kamer van koophandel van Caracas wordt 70% van alle producten die in Venezuela worden gekocht, geïmporteerd als eindproducten of halffabrikaten.[15] Op de zwarte markt wordt ook in buitenlandse valuta gehandeld, in juni 2017 was hier de wisselkoers BsF 6000 per dollar.[16]

In 2018 was de bolivar fuerte zodanig gedevalueerd dat op 20 augustus de bolívar soberano werd ingevoerd met een waarde van honderdduizend bolivar fuerte; het Internationale Monetaire Fonds schatte de inflatie op 1 miljoen procent op jaarbasis.[17][18]

Armoede

Volgens het Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties leeft in Venezuela 52,0 % van de bevolking onder de nationale armoedegrens.[19], hoewel volgens het CIA World Factbook 37,9 % onder de nationale armoedegrens leeft. In Caracas breken in de zomer van 2016, ten gevolge van de armoede en honger onder een groot deel van de bevolking, voedselrellen uit.[20]

Politiek

Zie ook Verkiezingen in Venezuela

De Venezolaanse president wordt gekozen in directe en algemene verkiezingen en is zowel staatshoofd als regeringsleider. Zijn zittingstermijn is zes jaar. Sinds 15 februari 2009 mag de president ongelimiteerd herkozen worden. De president benoemt een vicepresident en bepaalt de omvang en samenstelling van het kabinet. De leden van het kabinet worden benoemd in samenwerking met de wetgevende macht. De president kan de wetgevende macht verzoeken om heroverweging van wetten, maar een parlementaire meerderheid is voldoende om een wet toch door te voeren.

Het Venezolaanse parlement, de Nationale Vergadering (Asamblea Nacional), bestaat uit één kamer. De 167 afgevaardigden zitten vijf jaar en kunnen twee keer herkozen worden. Drie zetels zijn gereserveerd voor de oorspronkelijke bevolking.

Het hoogste onderdeel van de rechtsprekende macht is het Hoger Tribunaal van Justitie (Tribunal Supremo de Justicia). De rechters worden verkozen door het parlement voor een periode van twaalf jaar.

Bij de presidentsverkiezingen van 2018 zou de zittende president Nicolás Maduro herkozen zijn. Omdat de geldigheid omstreden is heeft het parlement zijn voorzitter Juan Guaidó tot interim-president benoemd. Maduro erkent Guaidó niet als interim-president. Onder meer de VS, de meeste Zuid-Amerikaanse staten en een aantal landen van de EU doen dit wel. Onder meer Rusland en China erkennen Maduro als president.

Politieke partijen

Vanaf 1959 is Venezuela een relatief stabiele democratie. Tot het begin van de jaren 90 maakten in feite 2 partijen de dienst uit: de sociaaldemocratische Accion Democrática (AD) en de christendemocratische Partido Social Cristiano de Venezuela (COPEI). De AD leverde van 1964 tot 1969, van 1974 tot 1979 en van 1984 tot 1993 de president. De COPEI leverde van 1969 tot 1974 en van 1979 tot 1984 de president.

Sinds halfweg de jaren 90 is er veel veranderd in het politieke landschap en sinds 1993 maken de AD en de COPEI niet meer de dienst uit in het land. In 1993 werd een lid van de Democratische Convergentie (DC) president. Van 1998 tot zijn overlijden in maart 2013 was Hugo Chávez van de linkse Beweging van de Vijfde Republiek (MVR) president. In januari 2008 verzamelden diverse oppositiepartijen in Venezuela zich in een coalitie, Mesa de la Unidad Democrática (MUD). In april 2013 wint Nicolás Maduro de verkiezingen met een zeer kleine voorsprong. Maduro kreeg 50,76% van de stemmen en zijn tegenhanger Henrique Capriles 49,07%.[21]

Tijdens de verkiezingen van december 2015 heeft de oppositie twee derde van de zetels in het parlement bemachtigd. De oppositiecoalitie MUD behaalde 112 van de 165 zetels in het parlement. De macht van de ruim 15 jaar regerende socialistische partij van Maduro is hierdoor flink verzwakt. De economie van Venezuela krimpt fors door de sterk gedaalde olieprijzen, hoge inflatie en werkloosheid, het gevoel van onveiligheid en het tekort aan basisgoederen zorgden voor veel ongenoegen bij de kiezers.[22]

Media

Op 24 juli 2005 vond in Caracas, Venezuela, middels het uitzenden van een concert van populaire Mexicaanse, Puerto Ricaanse en Venezolaanse groepen, de lancering plaats van een nieuw Zuid-Amerikaans televisiestation, genaamd TeleSUR. De datum 24 juli was gekozen omdat op die dag in 1783 de vrijheidsstrijder Simón Bolívar geboren werd. De verkiezing van Miss Venezuela is 's lands grootste nationale evenement.

Zie ook

Externe links

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties
Noten
  1. º Erkend door de grondwetgevende vergadering en het hooggerechtshof.
  2. º Erkend als interim-president door het parlement en het hooggerechtshof in ballingschap.
rel=nofollow
Referenties
  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 CIA World Factbook: Venezuela, people
  2. º (en) Verenigde Naties 2004
  3. º (en) Laatste census 30 oktober 2001 (via V.N.)
  4. º (en) Niet officiële schatting CIA Factbook 1 juli 2009 (berekend door US Bureau of the Census)
  5. º Rodríguez Díaz, Alberto J. (1999) 500 Años del nombre de Venezuela. Revista Bibliográfica de Geografía y Ciencias Sociales Universidad de Barcelona [ISSN 1138-9796] Nº 152, 19 de abril de 1999. Url bezocht op 23 september 2012
  6. º Ex presidente estadounidense Jimmy Carter lamenta el rumbo adoptado por Hugo Chávez en Venezuela El Tiempo, 19 september 2009. URL bezocht op 22 december 2011
  7. º Oppositie doet machtsgreep in Venezuela, president Maduro woedend, NOS, woensdag 23 januari 2019
  8. 8,0 8,1 8,2 (en) OPEC Website, Annual Statistical Bulletin 2015
  9. º (en) IMF: World Economic Outlook Database. De (t) geeft aan dat het IMF taxaties zijn vanwege het ontbreken van goede data uit het land.
  10. 10,0 10,1 (en) Financial Times IMF sees Venezuela inflation at 720% this year, 22 januari 2016, geraadpleegd op 9 februari 2016
  11. 11,0 11,1 11,2 (en) The Prize, Daniel Yergin, p. 235-236, Uitgeverij Simon & Schuster, New York, 1992, ISBN 0 671 79932 0
  12. 12,0 12,1 12,2 12,3 12,4 (en) BP Statistical Review of World Energy, June 2016, geraadpleegd op 7 juni 2017
  13. º 1 Mtoe = 11,63 TWh. Een productie van 1 Mtoe per jaar is gemiddeld 20 duizend vaten olie-equivalent (BOE) per dag.
  14. º [(en) IEA [1] Show data table, select Balances, Electricity or Key indicators
  15. 15,0 15,1 (en) BloombergBusinessWeek Venezuela's Double-Edged Devaluation, 15 februari 2013, geraadpleegd op 2 september 2013
  16. º (en) Venezuela Live Economic data Exchange rate BsF/$, geraadpleegd op 7 juni 2017
  17. º Orlando Verde, De Venezolanen ontvluchten het paradijs, VRT NWS, maandag 20 augustus 2018
  18. º Merijn de Waal, Aardbeving vergezelt nieuwe munt, nrc.nl, 22 augustus 2018
  19. º UNDP: Human development indices – Table 3: Human and income poverty (Population living below national poverty line (2000-2007))
  20. º Honger drijft de Venezolanen tot plunderingen en wanhoopNRC Handelsblad 17 juni 2016, geraadpleegd op 22 februari 2017
  21. º De Morgen Maduro wordt Chavez' opvolger na heel nipte zege, 15 april 2013, geraadpleegd op 29 augustus 2013
  22. º Standaard Socialisten moeten na 15 jaar plaats ruimen in Venezuela, 7 december 2015, geraadpleegd op 6 juli 2015
rel=nofollow
rel=nofollow

Wikimedia Commons  Zie ook de categorie met mediabestanden in verband met Venezuela op Wikimedia Commons.

rel=nofollow
rel=nofollow
rel=nofollow
Landen in Zuid-Amerika

Argentinië · Bolivia · Brazilië · Chili · Colombia · Ecuador · Guyana · Paraguay · Peru · Suriname · Uruguay · Venezuela

Frans overzees departement:Frans-Guyana
Overzees gebied van het Verenigd Koninkrijk:Falklandeilanden · Zuid-Georgia en de Zuidelijke Sandwicheilanden
rel=nofollow
rel=nofollow
5°52′42″N, 66°12′13″W