Wikisage, de vrije encyclopedie van de tweede generatie, is digitaal erfgoed

Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.

  • Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
  • Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.

Strafbaar feit

Uit Wikisage
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Strafbare feiten zijn gedragingen die bij wet verboden zijn. Op inbreuk staat straf. In het dagelijks spraakgebruik zijn delict en misdrijf synoniemen. Juridisch zijn ze niet precies hetzelfde.

België

In België worden de strafbare feiten "misdrijven" genoemd. Het Strafwetboek deelt de misdrijven in in drie categorieën:

Minderjarigen die strafbare feiten plegen, worden beoordeeld door de Jeugdrechtbank. Men spreekt in dat geval niet over "misdrijven", maar over als misdrijf omschreven feiten (of kortweg MOF).

Overtreding

Een overtreding is de lichtste vorm van misdrijf. Ze wordt bestraft met een gevangenisstraf van maximum zeven dagen of een geldboete van ten hoogste 25 euro te vermenigvuldigen met de opdeciemen.

Het systeem van opdeciemen bestaat erin een geldboete te verhogen met een in de wet voorzien coëfficiënt die regelmatig wordt aangepast aan de huidige waarde van het geld. Het bedrag van de opdeciemen ligt nu vast op 45, dat wil zeggen dat het bedrag van de geldboete met 5,5 moet worden vermenigvuldigd om te komen tot het werkelijk te betalen bedrag van de boete.

Als men het in de wet dus heeft over een boete van 50 frank dient er 275 euro boete betaald te worden. Immers, als er frank in de wet staat moet dit gelezen worden als euro + 50 bestaat uit 5 deciemen en elke deciem is aldus gelijk aan 10 + 45. Dit voor de 5 deciemen samen geeft 275 (5 * 55).

Het is meestal de politierechtbank die zich uitspreekt over overtredingen.

Wanbedrijf

Een wanbedrijf kan bestraft worden met een gevangenisstraf van minimum acht dagen en maximum vijf jaar of een geldboete van ten minste 26 euro te vermenigvuldigen met de opdeciemen.

Het is de correctionele rechtbank die uitspraak doet over wanbedrijven.

Ook de poging tot het plegen van een wanbedrijf is strafbaar. De straffen hiervoor liggen lager dan voor het wanbedrijf zelf

Misdaad

Misdaden zijn de meest ernstige misdrijven. Een misdaad is strafbaar met een celstraf van minimum vijf jaar, dwangarbeid of een geldboete van minstens 26 euro te vermenigvuldigen met de opdeciemen.

Het is het Hof van Assisen dat zich uitspreekt over misdaden.

Ook de poging tot het plegen van een misdaad is strafbaar. De straffen hiervoor liggen lager dan voor de misdaad zelf.

Nederland

Een voorbeeld van een strafbaar feit is te vinden in artikel 310 van het Wetboek van Strafrecht:

Hij die enig goed dat geheel of ten dele aan een ander toebehoort wegneemt, met het oogmerk om het zich wederrechtelijk toe te eigenen, wordt, als schuldig aan diefstal, gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste vier jaren of geldboete van de vierde categorie.

Strafbare feiten kunnen worden onderverdeeld in:

Misdrijf

Misdrijven zijn ernstigere inbreuken op de rechtsorde en omvatten rechtstreekse inbreuken op andermans rechten (doodslag, diefstal, verkrachting), en inbreuken tegen de private (bankbreuk, jaarrekeningfraude, onttrekking goederen aan civiel beslag) of publieke (aanslag op de koning, belastingfraude, landverraad, terroristische activiteiten) rechtsorde. Ook omvat deze een aantal gevaarszettingsdelicten zoals het veroorzaken van een overstroming, explosie, radioactieve besmetting, brandstichting, gevaar veroorzaken voor trein- of luchtvaartverkeer. Op een misdrijf staat maximaal 30 jaar of levenslange gevangenisstraf.

Overtreding

Overtredingen omvatten vaak lichtere ordeverstoringen: gedrag dat de rechtsorde geld kost (rommelmaken), of gewoon erg irritant is (hondenpoep, openbare dronkenschap). Op een overtreding staat maximaal één jaar hechtenisstraf. Daarnaast zijn pogingen tot overtreding niet strafbaar, en wordt een overtreding door de kantonrechter (sector kanton bij de rechtbank) afgehandeld, in plaats van door de rechtbank.

Wetgeving

Niet alle strafbare feiten zijn geregeld in het Wetboek van Strafrecht. Er zijn ook veel andere wettelijke regelingen waarin strafbare gedragingen omschreven staan, waarvan sommigen overtredingen en anderen misdrijven zijn, zoals de Veewet, de Wegenverkeerswet, de Opiumwet, de Wet Economische Delicten en de Algemene Plaatselijke Verordening van de gemeente.

In gemeentelijke verordeningen mogen alleen overtredingen staan. Daarnaast bevat het Wetboek van Strafrecht een aantal algemene overtredingen zoals baldadigheid, openbare dronkenschap en onbevoegd betreden van privéterrein.

Beoordeling

Een probleem bij het vaststellen van strafbare feiten ligt in de duiding van het beschikbare bewijsmateriaal. Naarmate de mogelijkheden op het gebied van het technisch forensisch wetenschappelijk onderzoek toenemen wordt een correcte duiding van het materiaal moeilijker. Als het feitenmateriaal verkeerd geduid wordt, kan dat leiden tot een gerechtelijke dwaling.

Een verschijnsel dat het gevaar van een incorrecte duiding kan vergroten is het optreden van tunnelvisie, waarbij men slechts één mogelijk scenario in gedachten heeft, en mogelijke alternatieve verklaringen over het hoofd ziet. Rechtspsycholoog Eric Rassin deed in dit kader onderzoek naar confirmatie-bias[1].

Toenemende aandacht voor deze problematiek leidde tot de oprichting van de Commissie evaluatie afgesloten strafzaken opgericht, die mogelijk onterechte veroordelingen moet identificeren en de oprichting van The Maastricht Forensic Institute[2], een concurrent voor het Nederlands Forensisch Instituut. Daarnaast wordt er gesproken over extra scholing voor rechters in de duiding van feitenmateriaal en wetenschappers krijgen een extra opleiding in de kennisoverdracht richting juristen. Deze wetenschappers worden geregistreerd in het landelijk register gerechtsdeskundigenn[3].

Enkele wetenschappers maken zich grote zorgen om deze problematiek van de waarheidsvinding en bepleiten een RevisieRaad waar dubieuze zaken kunnen worden beoordeelt. Wetenschapsfilosoof Ton Derksen schreef een boek over de zeven hoofdzonden van een waarheidsvinder[4].

Andere regimes

In totalitaire regimes worden delictsomschrijvingen soms vaag gehouden (omschrijvingen als "hij die een inbreuk maakt op de algemene en politieke rechtsorde", "staatsgevaarlijke of ondermijnende activiteiten"), zijn ze in strijd met grondrechten (bijvoorbeeld homoseksualiteit), worden ze zo gesteld dat iedereen eronder kan vallen (het hebben van "staatsgevaarlijke denkbeelden"), of wordt het legaliteitsbeginsel niet gevolgd (strafbaarstelling van alles dat naar de mening van het volk strafbaarheidsstelling behoeft, het gesundes Volksempfinden). Ook zijn straffen vaak buitenproportioneel. Daar waar de sharia is ingevoerd, worden bovendien gedragingen als overspel of het heffen van rente strafbaar gesteld, met lijfstraffen en doodstraffen als steniging als sanctie.

Zie ook