Wikisage, de vrije encyclopedie van de tweede generatie, is digitaal erfgoed

Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.

  • Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
  • Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.

Blunder

Uit Wikisage
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Een blunder is een domme, onverantwoorde fout, met grote gevolgen voor de partij die de fout maakt. Een blunder kan het vervolg zijn van het niet waarnemen van signalen of het verkeerd interpreteren van beschikbare informatie. Het woord komt uit het oudnoors blundra, wat betekent de ogen sluiten. In die zin staat het woord blunder in verband met blind. Blunders met minder zware consequentie worden ook wel faux pas of bloopers of flaters genoemd. Bij zowel een enkele blunder als een aaneenschakeling van blunders gebruikt men het werkwoord blunderen. Veelal gebeurt het dus onbewust, maar had de betreffende persoon zich er wel bewust van kunnen zijn of worden, wat soms dan ook als een vorm van naïviteit gezien kan worden.

Politieke en militaire blunders

Een politicus of hoge militair zal niet gauw toegeven een blunder gemaakt te hebben, maar toch worden achteraf gezien bepaalde beslissingen als een blunder gezien. Voorbeelden daarvan zijn:

  • De Tea Act van 1773, de Britse politiek richting de Amerikaanse kolonies. Protesten tegen de verhoging van de belasting op thee waren de aanleiding tot de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog.
  • De Duitse garantie aan Oostenrijk-Hongarije inzake de geplande strafexpeditie tegen Servië in 1914; dit maakte een kettingreactie mogelijk die tot de Eerste Wereldoorlog zou leiden.
  • De Duitse veldtocht tegen België en Frankrijk in 1914, gebaseerd op het Schlieffenplan, dat vastliep in de Vlaamse modder.
  • De appeasementpolitiek van Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, die er vanuit gingen dat afspraken in principe worden nagekomen; dit leidde tot de Tweede Wereldoorlog.
  • Het besluit in de zomer van 1941 om Griekenland binnen te vallen, terwijl een jaar eerder in Frankrijk al was gebleken dat het Italiaanse leger geen moderne oorlog aankon.
  • Stalins zorgvuldig vermijden van militaire voorbereidingen om de Duitsers niet te provoceren tussen het tekenen van het Molotov-Ribbentroppact in augustus 1939 en de Duitse inval in juni 1941.
  • De Duitse inval in de Sovjet-Unie in juni 1941, die mede werd aangemoedigd door de slechte prestaties van het Rode Leger tijdens de Winteroorlog van 1939-1940 tegen Finland.
  • Chroesjtsjovs uitval in de Verenigde Naties in 1960 tegen de Filipijnse afgevaardigde Sumulong, waarbij hij Sumulong de huid volschold terwijl hij met zijn schoen op de tafel sloeg;
  • De politiek van de Verenigde Staten tijdens de Oorlog in Vietnam
  • Op 15 juni 1992 maakte vicepresident Dan Quayle een blunder terwijl hij een school bezocht. Een schooljongen spelde het Engelse woord aardappel correct: potato, en Dan Quayle maakte er potatoe van, waarschijnlijk in de war gebracht door de wel correcte meervoudsvorm potatoes. Er was een televisieploeg aanwezig en de blunder werd over de hele wereld uitgezonden.
  • Tijdens een officieel bezoek van de paus aan de Verenigde Staten viel president Ronald Reagan in slaap terwijl de paus een toespraak hield.
  • De toenmalige Amsterdamse wethouder Rob Oudkerk had in 2002 niet door dat er microfoons open stonden toen hij het tegen Job Cohen had over 'kutmarokkanen'.
  • Op 21 juli 2007 maakte toenmalig Belgisch formateur Yves Leterme voor een RTBF-reporter een flinke uitschuiver toen hem gevraagd werd een stuk uit de Franse versie van de Brabançonne te zingen: in plaats daarvan zong hij de Marseillaise, het Franse volkslied.

Blunders in de wetenschap

Albert Einstein beredeneerde dat het heelal moest uitdijen of inkrimpen. Omdat hij dat niet acceptabel vond, introduceerde hij de kosmologische constante. Toen later werd vastgesteld dat het heelal inderdaad uitdijde, noemde hij het de "grootste blunder" uit zijn leven. Tegenwoordig wordt deze constante wel gebruikt om de toenemende snelheid van de uitdijing van het heelal te verklaren (zie roodverschuiving).

Blunders door schakers

Iedere schaker maakt wel eens een blunder, of hij nu huisschaker, clubschaker of grootmeester is. Als er bij een ingewikkeld idee een eenvoudige weerlegging over het hoofd wordt overzien, spreekt men wel van schaakblindheid. Andere bekende oorzaken van blunders zijn het vergeten van een weerlegging die men eerder wel had gezien, en het zich vergissen in de volgorde van twee zetten of het denken dat een voorbereidende zet al is gedaan. In de praktijk is de belangrijkste oorzaak van blunders echter dat men het begin van de partij langzaam heeft gespeeld en later eenvoudig de tijd tekort komt om alle mogelijkheden te bekijken.

Karpov-Sadler
Chess zhor 26.png
Chess zver 26.png a8 b8 bk c8 d8 br e8 f8 bb g8 bn h8 br Chess zver 26.png
a7 bp b7 bp c7 bp d7 e7 f7 bp g7 bp h7
a6 b6 c6 bn d6 bq e6 f6 g6 h6
a5 b5 c5 d5 bp e5 f5 g5 wp h5
a4 b4 c4 d4 wp e4 bp f4 g4 h4
a3 b3 c3 wp d3 wq e3 f3 g3 wp h3
a2 wp b2 wp c2 d2 e2 wp f2 g2 wb h2 wp
a1 wr b1 wn c1 wb d1 e1 f1 wr g1 wk h1
Chess zhor 26.png
Stelling na 12...e4




Hier volgt de partij tussen Anatoli Karpov en Matthew Sadler, twee grootmeesters. De partij werd in 1998 in Monaco gespeeld en begint met de Koningsindische opening.

1.Pf3 d5 2.g3 Pc6 3.d4 Lf5 4.Ph4 Le4 5.f3 Lg6 6.Pg6 hxg6 7.Lg2 Dd6 8.f4 0-0-0 9.c3 g5 10.Dd3 Kb8 11.fxg5 e5 12.0-0 e4 (zie diagram) 13.Txf7 exd3 (0-1)

Tiviakov-Hamelink
Chess zhor 26.png
Chess zver 26.png a8 br b8 c8 d8 e8 f8 g8 h8 Chess zver 26.png
a7 b7 c7 d7 e7 f7 g7 bk h7
a6 bq b6 c6 d6 bp e6 f6 bp g6 h6
a5 b5 c5 d5 wp e5 br f5 g5 bp h5 wq
a4 b4 c4 d4 e4 f4 g4 h4
a3 b3 wn c3 d3 e3 f3 g3 h3 wp
a2 b2 wp c2 wp d2 e2 f2 g2 h2
a1 b1 wk c1 d1 wr e1 f1 g1 h1
Chess zhor 26.png
Stand na de 39e zet van zwart




In het open Nederlands Kampioenschap te Dieren in juli 2004 maakte Sergey Tiviakov de blunder zich mat te laten zetten in zijn partij tegen Desiree Hamelink.

Zie diagram; de partij gaat verder met: 40.Kc1 De2 41.Dxe2 Txe2 42.Pd4??


Trivia

Er bestaat een stripfiguur met de naam Olivier Blunder en naar deze strip is de stripwinkel Blunder in Utrecht genoemd.