Wikisage, de vrije encyclopedie van de tweede generatie, is digitaal erfgoed

Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.

  • Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
  • Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.
rel=nofollow

Wereldenergievoorziening met wind, water en zon: verschil tussen versies

Uit Wikisage
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Regel 171: Regel 171:
== WWZ nu ==
== WWZ nu ==


Costa Rica, IJsland, Noorwegen, Paraguay en Uruguay wekken elektriciteit geheel of bijna geheel op met waterkracht, dus met weinig zon en wind.
Costa Rica, IJsland, Noorwegen, Paraguay en Uruguay wekken elektriciteit geheel of bijna geheel op met waterkracht.


Tenminste 10 landen wekten 15% of meer van hun elektriciteit met zon en wind op in het jaar 2017, en veel landen zelfs veel meer gedurende korte periodes. De landen met het grootste aandeel zonne- en windstroom waren Denemarken (bijna 53%), Uruguay (20%) en Duitsland (26%); voor Ierland, Portugal en Spanje was het ook meer dan 20%.<ref>[http://www.ren21.net/wpcontent/uploads/2018/06/17-8652_GSR2018_FullReport_web_-1.pdf REN21 2018 p.26]</ref>
Tenminste 10 landen wekten 15% of meer van hun elektriciteit met zon en wind op in het jaar 2017, en veel landen zelfs veel meer gedurende korte periodes. De landen met het grootste aandeel zonne- en windstroom waren Denemarken (bijna 53%), Uruguay (20%) en Duitsland (26%); voor Ierland, Portugal en Spanje was het ook meer dan 20%.<ref>[http://www.ren21.net/wpcontent/uploads/2018/06/17-8652_GSR2018_FullReport_web_-1.pdf REN21 2018 p.26]</ref>

Versie van 19 aug 2021 15:16

Wereldenergievoorziening met wind, water en zon is een plan van Mark Z Jacobson en Mark A Delucchi om de wereld te voorzien van schone duurzame energie in 2030-2050. Het omvat de productie, het transport en de opslag van deze energie, en de afstemming van het aanbod op de energievraag. Het plan is een wetenschappelijke bijdrage aan de discussie over de transitie van fossiele naar duurzame energie. Het is gepubliceerd in de Scientific American in 2009[1] en in Energy Policy in 2011.[2][3]

In 2015 hebben Jacobson en Delucchi met Mary Cameron en Bethany Frew met computersimulatie (LOADMATCH) nagegaan hoe dit systeem de energievraag kan volgen, rekening houdend met de variabiliteit en onzekerheid van zon en wind. Dit bleek gedurende 5 jaar mogelijk te zijn in de USA.[4]

Sinds 2016 wordt het plan door een team van 27 onderzoekers uitgewerkt voor 139 landen. Om de opwarming van de atmosfeer tot 1,5 C te begrenzen moet de broeikasgas uitstoot van fossiele brandstof in 2030 80% minder zijn en 100% in 2050.[5][6]

In 2018 hebben Jacobson en Delucchi met Mary Cameron en Brian Mathiesen LOADMATCH resultaten gepubliceerd voor 20 regio's waarin de 139 landen verdeeld zijn. Betrouwbare energievoorziening met wind-water-zon is mogelijk in alle regio's.[7][8]

In 2021 publiceerde Jacobson zijn leerboek 100% Clean, Renewable Energy and Storage for Everything.[9]

Wind-water-zon

Omdat klimaatverandering, luchtvervuiling en energie-onzekerheid grote problemen zijn zodat eigenlijk onmiddellijk fundamentele verandering van de wereldenergievoorziening nodig is, zijn alleen technologieën beschouwd die minstens in proefprojecten aangetoond zijn,

  • die kunnen worden opgeschaald als onderdeel van een wereldwijd energiesysteem zonder verdere belangrijke technologische ontwikkeling,
  • die praktisch geen uitstoot van broeikasgassen en luchtverontreinigende stoffen hebben over de gehele ’levenscyclus’ van het systeem,
  • die een lage impact op fauna, watervervuiling, en land hebben,
  • die geen significante afvalverwerking of daarmee samenhangende terrorismerisico’s hebben, en
  • die gebaseerd zijn op primaire middelen die voor onbeperkte tijd beschikbaar zijn of hergebruikt kunnen worden.

Energie wordt geproduceerd met windturbines, waterkrachtcentrales en zonnepanelen (WWZ), en in mindere mate met golfkracht en getijdenturbines, geconcentreerd zonlicht centrales en aardwarmte.

Niet alleen kernenergie, maar alle fossiele brandstof, ook kolen met kooldioxide-afvang wordt niet beschouwd. Zelfs biobrandstof valt af; het is wel duurzaam maar eist veel land en water en veroorzaakt veel luchtvervuiling.[10]

Fossiele brandstof wordt vervangen door elektriciteit of, als dat niet kan, door elektrolytisch geproduceerde waterstof.

Transportmiddelen zijn voornamelijk batterij-elektrische voer-, vlieg- en vaartuigen voor korte afstand. Zwaar lange-afstand transport gaat met waterstof-brandstofcel voertuigen (HFC[11]) en hybride BEV-HFC met samengeperste waterstof. Voor lange afstand gebruiken schepen hybride batterij-waterstof brandstofcelsystemen, en vliegtuigen vloeibare waterstof[12]. HFC wordt niet gebruikt voor elektriciteitsopwekking wegens inefficiency en kosten.

Water- en luchtverwarming voor gebouwen met behulp van WWZ kan met warmtepompen die warmte onttrekken aan grond en buitenlucht, en met elektrische weerstandkachels. Koken gaat met elektrische inductie. Voor hoge-temperatuur industriële processen worden vlamboogovens, inductieovens en diëlektrische kachels gebruikt.

Elektrische energie wordt opgeslagen voor later gebruik in stuwmeren bij waterkrachtcentrales, of als dat niet kan, in accu's, als waterstof, of als samengeperste lucht ondergronds.

Betrouwbaarheid vs kosten

Een groot probleem bij wind- en zonne-energie is of deze betrouwbaar elektriciteit kunnen leveren. In de huidige elektriciteitsvoorziening wordt automatische controle (frequentie regeling) gebruikt om te reageren op variatie in de orde van seconden tot een paar minuten, draaiende reserve om te reageren op variatie in de orde van minuten tot een uur, en piek-productie-eenheden om uur variatie te compenseren. Alleen de laatste voorziening, piek-eenheden, is duur.

Er zijn vele opties bij ontwerp en bedrijf van een WWZ energiesysteem om te zorgen dat het betrouwbaar de vraag volgt en geen grote, zelden gebruikte capaciteit heeft:

  • geografisch verspreide variabele energiebronnen onderling verbinden,
  • een regelbare energiebron zoals waterkracht gebruiken om een tijdelijke kloof te overbruggen tussen vraag en wind- of zonne-energie aanbod,
  • met slim vraag-aanbod management flexibele vraag verschuiven zodat die beter overeenkomt met de beschikbaarheid van WWZ vermogen,
  • elektrische energie opslaan voor later gebruik in pompcentrales, in accu's, als waterstof, of als samengeperste lucht ondergronds,
  • zonnewarmte opslaan in zonneboiler en ondergronds,
  • WWZ piek capaciteit overdimensioneren om de tijden van WWZ tekorten te minimaliseren en om te voorzien in reservevermogen om waterstof te produceren,
  • weersvoorspelling om de energievoorziening beter te plannen.

WWZ is gecompliceerd. Proefprojecten en uitgebreide computersimulatie zijn nodig om het systeem te optimaliseren. Het optimale systeem - ontwerp en bedrijf - verschilt per land, maar zal in het algemeen de meest economische combinatie hebben van lange-afstand transmissie, energieopslag, en waterstof productie.

Netintegratie simulatie

Met Mary Cameron en Bethany Frew is een computerprogramma (LOADMATCH) geschreven om na te gaan dat een WWZ systeem de energievraag kan volgen, rekening houdend met de variabiliteit en onzekerheid van zon en wind.[4]

Het programma krijgt als invoer reeksen, elke halve minuut gedurende 3 jaar, 2050-2052, van

  • de energievraag
  • het intermitterende wind- en zonne-energie aanbod gesimuleerd met een 3D wereldwijd klimaat/weer model GATOR-GCMOM[13]
  • de waterkracht, aardwarmte, getijdenenergie en golf energie

en specificaties van

  • de capaciteiten en maximale laad/ontlaad snelheden van de verschillende soorten opslag, waaronder waterstof
  • de verliezen als gevolg van opslag, transport, distributie en onderhoud
  • een vraag-aanbod managemant systeem.

Het programma wordt 10-15 keer uitgevoerd met steeds aangepaste invoer voor de opslag capaciteiten, tot een oplossing is gevonden waarin de energievraag gevolgd werd, per halve minuut gedurende 3 jaar, met lage kosten.

Oplossingen worden verkregen door voorrang te geven aan opslag van overtollige verwarming (in bodem en water), koeling (in koud water en ijs), en elektriciteit (in fase-verandering materiaal in geconcentreerd zonlicht centrales (CSP), pompcentrales en waterstof) en het gebruik van vraag-aanbod managemant in periodes van piek belasting. Opslag in stationaire accu's is niet nodig. Het blijkt dat de betrouwbaarheid van het netwerk wordt gehandhaafd zelfs zonder vraag-aanbod managemant door opwekking van meer elektriciteit, maar met iets hogere kosten.

In een simulatie voor de VS, uitgezonderd Alaska en Hawaï, in 2050-2055, is de opgewekte energie voor 94% elektriciteit en 6% warmte. Van de elektriciteit is 11% omgezet in waterstof, 77% is direct gebruikt of voor later gebruik opgeslagen bij pompcentrales of CSP, en 12% is verloren bij conversie, transmissie, distributie en onderhoud.

Kritiek

John E Bistline en Geoffrey J Blanford [14] vinden de conclusies van Jacobson et al. (2015) over o.a. kosten, energie-opslag en het elektrificeren van eindgebruik agressief. In hun reactie[15] stellen Jacobson et al. dat het commentaar van Bistline en Blanford onjuist of ongefundeerd is.

Christopher T M Clack met 20 coauteurs evalueerden het WWZ plan in 2017.[16] Zij melden fouten in de analyse, o.a. in het vermogen van waterkracht. De uitsluiting van kern-, bio-energie en fossiele brandstof met CO2-afvang en -opslag (CCS) is onterecht want die bronnen kunnen de kosten verlagen van het ontkolen (Engels: decarbonizing) van de energievoorziening. LOADMATCH kent alle vraag en aanbod data, is dus deterministisch.

Mark Jacobson et al. stellen in hun reactie[17] dat de foutmeldingen van Clack et al. onjuist zijn. Bij waterkracht is er geen fout, piekvermogen is veel groter is dan gemiddeld vermogen. Dat ontkoling zonder kernenergie of CCS mogelijk is tegen lage kosten is juist en bevestigd door veel ander onderzoek. Tijdens de uitvoering kent LOADMATCH vraag en aanbod niet in de volgende minuut, en is dus niet deterministisch. Jacobson voelde zich aangetast in zijn reputatie en begon een rechtszaak tegen Clack, die hij later weer "vrijwillig verwierp zonder vooroordeel".[18] Het plan kreeg hierdoor meer bekendheid.[19]

WWZ voorziening in jaargemiddelde energievraag

Davidson heeft in zijn boek voor 144 landen het jaargemiddelde energie eindgebruik in 2050 geschat, uitgaande van data voor 2016 van het Internationaal Energieagentschap, geëxtrapoleerd tot 2050 volgens het BAU (business as usual) scenario van de US Energy Information Administration, en dan gereduceerd door de transitie van BAU naar WWZ.[9]section 7.3 In de tabel staan voor 29 landen met het meeste eindgebruik, en Nederland en België, eerste schattingen van procentuele bijdragen van WWZ voorziening in dat jaargemiddelde eindgebruik.[9]Table 7.6 Het kan per land ook met minder zon en meer wind of omgekeerd.

Totaal
GW
Windturbines Water-kracht Zonnepanelen CSP
op land op zee op woningen op andere gebouwen in zonne-parken
Wereld 8693 31% 15% 6% 11% 14% 19% 4%
China 2285 35% 14% 6% 12% 13% 14% 5%
Verenigde Staten 939 31% 16% 4% 11% 15% 16% 5%
India 926 37% 6% 2% 12% 16% 22% 5%
Rusland 233 40% 13% 9% 11% 12% 13% 1%
Brazilië 279 36% 9% 16% 8% 17% 9% 4%
Japan 178 10% 32% 6% 12% 7% 32% 0%
Iran 178 29% 13% 3% 15% 15% 22% 5%
Indonesië 175 16% 15% 1% 13% 29% 15% 5%
Saoedi Arabië 175 43% 4% 0% 11% 15% 22% 5%
Canada 152 33% 9% 24% 8% 15% 9% 0%
Duitsland 155 41% 20% 1% 8% 8% 20% 0%
Zuid-Korea 155 4% 37% 2% 9% 5% 37% 5%
Mexico 131 39% 10% 4% 9% 19% 10% 5%
Thailand 123 4% 19% 1% 22% 16% 33% 5%
Frankrijk 112 40% 13% 8% 11% 12% 13% 2%
Zuid Afrika 105 42% 14% 0% 12% 12% 14% 5%
Arab. Emiraten 105 7% 12% 0% 4% 2% 69% 5%
Australië 94 27% 15% 4% 9% 16% 23% 5%
Vietnam 91 1% 25% 8% 22% 14% 25% 5%
Ver. Koninkrijk 89 20% 33% 1% 5% 4% 33% 0%
Italië 83 37% 14% 8% 12% 9% 14% 8%
Pakistan 82 24% 11% 4% 15% 17% 25% 5%
Egypte 84 42% 11% 2% 9% 21% 11% 5%
Maleisië 77 3% 25% 4% 22% 16% 25% 5%
Turkije 71 35% 2% 16% 8% 17% 16% 4%
Nigeria 68 13% 0% 1% 14% 32% 34% 5%
Spanje 66 37% 12% 11% 10% 12% 12% 4%
Singapore 67 0% 93% 0% 1% 0% 1% 0%
Argentinië 57 39% 10% 8% 9% 19% 10% 5%
Nederland 40 10% 43% 0% 2% 1% 43% 0%
België 29 8% 23% 0% 2% 2% 66% 0%

CSP, zie geconcentreerd zonlicht centrale.

De bijdrage van geothermie in bovenstaannde landen is zeer gering behalve in Singapore (5%) Indonesië (4%) Mexico (3%).

WWZ voorziening die de energievraag elke minuut volgt

China Ver.Staten Europa Afrika
Aanbod 3223 1400 1157 580
Ongebruikt aanbod 598 336 84 40
Transmissie verlies 221 98 77 37
Overig verlies 76 24 56 22
Eindgebruik 2328 939 940 482

Om de vraag elke minuut betrouwbaar te volgen moeten o.a. extra zonne- en windparken en extra hoogspannngslijnen opgesteld worden, zie de sectie Betrouwbaarheid vs kosten. Deze overdimensionering maakt dat de vraag in piekuren gevolgd kan worden, maar dat het aanbod in daluren niet geheel gebruikt kan worden, en veroorzaakt meer transmissie verlies.

De tabel toont het WWZ aanbod, ongebruikt aanbod, verliezen en eindgebruik, in GW om vier grote regio's betrouwbaar van energie te voorzien in 2050.[9] Zie Table 8.10; energie in TWh is gedeeld door 26.3 (1000 uren) om vermogen in GW te krijgen.

WWZ nu

Costa Rica, IJsland, Noorwegen, Paraguay en Uruguay wekken elektriciteit geheel of bijna geheel op met waterkracht.

Tenminste 10 landen wekten 15% of meer van hun elektriciteit met zon en wind op in het jaar 2017, en veel landen zelfs veel meer gedurende korte periodes. De landen met het grootste aandeel zonne- en windstroom waren Denemarken (bijna 53%), Uruguay (20%) en Duitsland (26%); voor Ierland, Portugal en Spanje was het ook meer dan 20%.[20]

Sommige regio's zijn al ver gevorderd met PV en windstroom. In 2017 genereerde Schotland 68% van zijn elektriciteitsgebruik met duurzame bronnen.[21] Volgens de energieplannen van het Schotse bestuur zal 100% van het elektriciteitsgebruik duurzaam opgewekt worden in 2020, en 50% van het totale energiegebruik (inclusief verwarming en transport) in 2030.[22][23] Mecklenburg-Vorpommern en Schleswig-Holstein in Duitsland wekken alle elektriciteit op met zon en wind.

Het Internationaal Energieagentschap verwacht dat tussen 2017 en 2022 het duurzame elektrische vermogen in de wereld met 43% stijgt, dat is meer dan 920 GW, voor 80% door de groei van wind en PV capaciteit. De helft van deze groei zal in China plaatsvinden, vooral door meer PV. Ook in de VS en India groeit zonne- en windstroom sterk. De kosten van deze stroom zijn sterk gedaald zodat ze kan concurreren met kolenstroom. In de EU is minder groei door overcapaciteit. Denemarken gaat in 2022 elektriciteit voor 70% met variabele duurzame bronnen opwekken.[24]

Werkgelegenheid en schone lucht

De WWZ energiesector zal ca 50 miljoen banen scheppen voor constructie en explotatie. Dat is twee maal zoveel als de banen die in de conventionele energiesector verloren gaan.

De WWZ energievoorziening zal voorkomen dat miljoenen mensen per jaar voortijdig sterven door luchtvervuiling.

Zie ook

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties
  1. º A Path to Sustainable Energy by 2030 (PDF). Scientific American 301 (5): 58–65.
  2. º Providing all global energy with wind, water, and solar power, Part I: Technologies, energy resources, quantities and areas of infrastructure, and materials.
  3. º Part II: Reliability, system and transmission costs, and policies.
  4. 4,0 4,1 Jacobson, M.Z., M.A. Delucchi, M.A. Cameron, and B.A. Frew, A low-cost solution to the grid reliability problem with 100% penetration of intermittent wind, water, and solar for all purposes, Proc. Nat. Acad. Sci., 112, doi: 10.1073/pnas.1510028112. http://web.stanford.edu/group/efmh/jacobson/Articles/I/CombiningRenew/CONUSGridIntegration.pdf
  5. º WWZ per land
  6. º http://www.cell.com/joule/fulltext/S2542-4351(17)30012-0
  7. º WWZ per regio
  8. º https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0960148118301526?via%3Dihub
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 M Z Jacobson, 100% Clean, Renewable Energy and Storage for Everything, Cambridge University Press 2021
  10. º Jacobson, M.Z., 2007. Effects of ethanol (E85) versus gasoline vehicles on cancer and mortality in the United States. Environmental Science and Technology I 41, 4150–4157.
  11. º Mark Z. Jacobson, W. G. Colella, D. M. Golden: Cleaning the Air and Improving Health with Hydrogen Fuel-Cell Vehicles. In: Science 308, No. 5730, (2005), 1901-1905, doi: 10.1126/science.1109157.
  12. º Coenen, R.M., 2009. A proposal to convert air transport to clean hydrogen (CATCH). International Journal of Hydrogen Energy 34, 8451–8453.
  13. º http://web.stanford.edu/group/efmh/jacobson/GATOR/GATOR-GCMOMHist.pdf
  14. º Proc Natl Acad Sci USA July 2016 113(28)E3988
  15. º PNAS, 113(28)E3989-E3990
  16. º Proc Natl Acad Sci USA, 114(26)6722-6727
  17. º PNAS, 114(26)E5021-E5023
  18. º https://retractionwatch.com/2018/02/23/stanford-prof-plans-to-drop-10m-suit-against-pnas-and-critic/
  19. º Huffpost Jan 2017, Denying the truth
  20. º REN21 2018 p.26
  21. º Schotse duurzame energie (in en-gb).
  22. º Duurzame energie statistiek voor Schotland (September 2014).
  23. º The future of energy in Scotland (in en).
  24. º IEA Renewables 2017
rel=nofollow
rel=nofollow
rel=nofollow