Wikisage, de vrije encyclopedie van de tweede generatie, is digitaal erfgoed

Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.

  • Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
  • Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.
rel=nofollow

Wereldenergievoorziening

Uit Wikisage
Versie door Rwbest (overleg | bijdragen) op 10 feb 2016 om 16:08
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Wereldenergievoorziening bestaat uit het wereldwijd winnen en gebruiksklaar maken van brand- en splijtstoffen, het opwekken van elektriciteit, en het energietransport.

De mensheid heeft altijd al brandstof gebruikt. Steenkool- en oliewinning zijn heel oud. Ook wind- en watermolens en zeilschepen bestaan al duizenden jaren. Ongeveer twee eeuwen geleden is met het grootschalig delven van bruin- en steenkool in mijnen veel meer brandstof beschikbaar gekomen zodat de industrialisatie kon beginnen. Elektriciteit wordt in centrales opgewekt sinds 1882 en het gebruik groeit sindsdien sterk.

De energievoorziening maakt ca 10% uit van alle bestedingen in de wereld[1] en is van groot belang voor economie en leefbaarheid:

  • in de economie zijn de kosten van elektriciteit en brandstof belangrijk voor de concurrentiepositie van producenten en voor confort en welvaart van consumenten.
  • voor de leefbaarheid is het effect van de energieproductie op het milieu belangrijk (kwaliteit van lucht en water, afvalverwerking, klimaatverstoring).

Deze belangen zijn vaak strijdig. De industrie is bijv. gebaat bij goedkope stroom van kolencentrales maar die zijn niet klimaatvriendelijk. Deze belangen en de relaties met landen waarmee gehandeld wordt in brandstof zijn onderwerp van energiebeleid.

Hier wordt verder de huidige energievoorziening beschreven, van productie naar eindgebruik, met data die door de experts van het Internationaal Energieagentschap e.a. grote organisaties periodiek verzameld en gepubliceerd worden.

Energieproductie

Wereldwijde primaire energieproductie

World total primary energy production

██ Wereld (1015 Btu)[2]

██  China

██  Rusland

██  Afrika

██  Verenigde Staten

██  Europa

██  Centraal en zuid Amerika

Let op de verschillende y-as voor wereld (links) en regionale (rechts) productie

Wereldwijd wordt primaire energie gewonnen uit fossiele, nucleaire en duurzame bronnen. Primair betekent: direct gewonnen uit natuurlijke bronnen, niet geraffineerd of geconverteerd. Vooral in China is de energieproductie sterk toegenomen.

  • Fossiel: steen- en bruinkool, aardolie en aardgas
  • Nucleair: uranium
  • Duurzaam: onder andere waterkracht, biomassa, wind- en zonne-energie

Duurzaam betekent niet alleen: gewonnen uit onuitputtelijke natuurlijke bronnen, maar ook: met verantwoord natuurbeheer.

De statistiek van primaire energie volgt bepaalde regels[3] die gericht zijn op eenvoudige meetbaarheid en vergelijkbaarheid van energie soorten.

In de tabel staat de wereld-energieproductie en de landen/regio's die het grootste deel (86%) daarvan winnen.

De Perzische Golfstaten zijn Saoedi-Arabië, Iran, Qatar, Verenigde Arabische Emiraten, Koewait, Irak en Oman, in volgorde van productie.

De hoeveelheden zijn uitgedrukt in miljoen ton olie equivalent per jaar (1 Mtoe/a = 11,63 terawattuur per jaar = 1,327 gigawatt). De data zijn van 2013.[4][5]

Totaal
Mtoe/a
Fossiel Nucleair Duurzaam
WERELD 13600 81% 5% 14%
China 2570 86% 1% 13%
Verenigde Staten 1880 80% 11% 8%
Perzische Golfstaten 1740 0% 0% 0%
Rusland 1320 95% 3% 2%
Afrika 1130 65% 0% 33%
Europese Unie 793 47% 29% 26%
India 523 59% 2% 39%
Indonesië 460 84% 0% 16%
Canada 435 83% 6% 11%
Brazilië 253 51% 2% 47%
Mexico 217 92% 1% 7%
Venezuela 192 96% 0% 4%
Noorwegen 192 93% 0% 7%

Van de fossiele energieproductie in de wereld is 36% kolen, 38% aardolie en 26% aardgas.

De grootste producenten in Afrika zijn Nigeria (256), Z-Afrika (166) en Algerije (138).

In de Europese Unie produceren Frankrijk (136, vooral nucleair), Duitsland (120), Ver. Koninkrijk (110), Polen (71, vooral kolen) en Nederland (69, vooral aardgas) het meest.

Tussen productie en eindgebruik

Export Import
Perzische Golfstaten 1170 21
Rusland 620 27
Indonesië 301 56
Canada 263 78
Noorwegen 166 8
Europese Unie 539 1451
Japan 18 455
India 72 327
Z-Korea 57 291

De primaire energie wordt op vele manieren geconverteerd voor het geschikt is voor eindgebruik.

  • Bruin- en steenkool gaat grotendeels naar elektriciteitscentrales. Kolen gaan ook naar een cokesfabriek.
  • Aardolie wordt geraffineerd, zie Aardoliedestillaat.
  • Uranium wordt verrijkt en gebruikt in kerncentrales.
  • Biomassa wordt verwerkt tot biobrandstof.

Elektriciteit wordt opgewekt met een wisselstroomgenerator die mechanisch gekoppeld is aan

  • een stoom- of gasturbine in een thermische centrale,
  • of een hydraulische turbine in een waterkrachtcentrale,
  • of een windturbine, alleenstaand of in een windpark.

Na de uitvinding van de silicium PV cel in 1954 begon de elektriciteitsopwekking met zonnepanelen, verbonden met een DC/AC convertor.

Primaire en geconverteerde energie wordt ook wereldwijd verhandeld tussen landen. In de tabel staan landen en regio's die hun energie grotendeels exporteren, gevolgd door landen die veel energie moeten importeren voor hun economie. De hoeveelheden zijn uitgedrukt in Mtoe/a en de data zijn van 2013.[4]

Groot energietransport wordt gedaan met olie- en gastankers, tankauto's, gasnetwerken, elektriciteitsnetten, zie Hoogspanning (elektriciteit).

Van de primaire energieproductie wordt 32% gebruikt bij conversie en transport en 6% voor niet-energetische producten zoals smeermiddelen, asphalt en petrochemicaliën. Voor energie eindgebruikers resteert 62%.

Eindgebruik

Dit is de energie die wereldwijd afgeleverd wordt aan eindgebruikers. Het bestaat uit brandstof (76%), elektriciteit (20%) en warmte verkregen uit warmtedistributie (4%). De tabel bevat brandstof en elektriciteit hoeveelheden en hoeveel daarvan duurzaam is. Een korte warmtetabel staat apart.

Brandstof:

  • Fossiel: aardgas, brandstof geproduceerd uit aardolie (LPG, benzine, kerosine, diesel, stookolie), uit kolen (anthraciet, cokes).
  • Duurzaam: biobrandstof en brandstof geproduceerd uit afval, voor zover commercieel.
  • Warmte verkregen uit warmtedistributie.

De hoeveelheden zijn gebaseeerd op netto calorische waarde.

Elektriciteit:

Zie Wereldelektriciteitsgebruik voor meer details.

In de eerste tabel staat het wereldwijd eindgebruik en grote landen/regio's die daarvan 3/4 gebruiken. In ontwikkelingslanden is het brandstofgebruik relatief duurzaam. Canada en Brazilië wekken elektriciteit duurzaam op met waterkracht.

Brandstof
Mtoe/a
waarvan duurzaam Elektriciteit
Mtoe/a
waarvan duurzaam Inwoners
miljoen
WERELD 6800 17% 1680 21% 7120
Vlag van China China 1390 16% 387 20% 1360
Vlag van de Verenigde Staten Verenigde Staten 1050 7% 325 13% 316
Europese Unie 801 10% 238 13% 508
Afrika 485 62% 51 13% 1110
Vlag van India India 415 41% 77 16% 1250
Vlag van Rusland Rusland 300 1% 64 21% 143
Vlag van Japan Japan 191 2% 82 12% 127
Vlag van Brazilië Brazilië 170 34% 42 82% 200
Vlag van Indonesië Indonesië 135 40% 16 11% 250
Vlag van Canada Canada 133 9% 42 59% 35
Vlag van Iran Iran 130 0% 18 5% 77
Vlag van Mexico Mexico 91 9% 21 23% 118
Vlag van Zuid-Korea Zuid-Korea 82 4% 42 2% 50

De volgende tabel toont een aantal van de 28 landen van de Europese Unie die het grootste deel (80%) gebruiken, en Noorwegen. In de laatste drie landen wordt elektriciteit grotendeels duurzaam opgewekt.

Brandstof
Mtoe/a
waarvan duurzaam Elektriciteit
Mtoe/a
waarvan duurzaam Inwoners
miljoen
Vlag van Duitsland Duitsland
rel=nofollow
158 9% 45 25% 82
Vlag van Frankrijk Frankrijk 106 12% 38 16% 66
Vlag van het Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk 96 2% 27 13% 64
Vlag van Italië Italië 90 10% 25 32% 61
Vlag van Spanje Spanje 56 9% 20 31% 47
Vlag van Polen Polen 51 12% 11 11% 39
Vlag van Nederland Nederland 38 3% 9 14% 17
Vlag van België België 26 8% 7 14% 11
Vlag van Portugal Portugal 11 20% 4 60% 10
Vlag van Denemarken Denemarken 11 13% 3 48% 6
Vlag van Noorwegen Noorwegen 9 11% 9 98% 5

Eindgebruik per inwoner

Het eindgebruik gedeeld door het inwonertal geeft het gebruik per inwoner van een land. In de meeste geïndustrialiseerde landen ligt dat tussen 1,7 en 3,4 toe/a (20 tot 40 megawattuur per jaar). In de Verenigde Staten en de Arabische Emiraten is dit veel hoger, in China en ontwikkelingslanden veel lager. Gemiddeld in de wereld is het ongeveer 11 MWh/a brandstof plus 3 MWh/a elektriciteit.

Zie ook

Bronvermelding

Bronnen, noten en/of referenties:

  1. º http://www.leonardo-energy.org/blog/world-energy-expenditures
  2. º quad = 1015 Btu = 293 TWh, eia.gov–U.S. Energy Information Administration International Energy Statistics
  3. º IEA Statistics manual, chapter 7
    • Fossiel: gebaseeerd op netto calorische waarde.
    • Nucleair: warmte geproduceerd door kernreacties, 3 maal de elektrische energie, gebaseeerd op 33% rendement van kerncentrales. Deze productie wordt toegerekend aan het land waar de kerncentrales staan - dat is vaak niet het land waar het uraniumerts gedolven is.
    • Duurzaam: biomassa gebaseeerd op netto calorische waarde. Elektriciteit geproduceerd met waterkracht, windturbines en zonnepanelen. Geothermische warmte die in centrales gebruikt wordt, 10 maal de opgewekte elekticiteit, gebaseerd op 10% rendement.
    De stromingsenergie van water en lucht die hydrolische- en wind-turbines aandrijft, en het licht dat op zonnepanelen schijnt, wordt in energie statistieken niet als primair opgenomen.
  4. 4,0 4,1 IEA Statistics search, Balances
  5. º Het Internationaal Energie Agentschap gebruikt de energie eenheid Mtoe. Praktisch dezelfde data zijn te vinden bij de Energy Information Administration van de VS http://www.eia.doe.gov/ uitgedrukt in quads. 1 quad = 1015 Btu = 25,2 Mtoe.
rel=nofollow
Zoek op Wikidata
rel=nofollow
rel=nofollow