Wikisage, de vrije encyclopedie van de tweede generatie, is digitaal erfgoed

Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.

  • Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
  • Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.

Wereldenergievoorziening: verschil tussen versies

Uit Wikisage
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
(Energieproductie)
(Energieproductie)
(3 tussenliggende versies door dezelfde gebruiker niet weergegeven)
Regel 22: Regel 22:
 
</ref> die gericht zijn op eenvoudige meetbaarheid en vergelijkbaarheid van energie soorten.
 
</ref> die gericht zijn op eenvoudige meetbaarheid en vergelijkbaarheid van energie soorten.
  
In de tabel staat de wereld-energieproductie en de landen/regio's die het grootste deel (92%) daarvan winnen.
+
In de tabel staat de wereld-energieproductie en de landen/regio's die het grootste deel (90%) daarvan winnen.
 +
In dit artikel zijn in Europa aan de oostkant Rusland en Turkije niet inbegrepen.
  
 
De hoeveelheden zijn uitgedrukt in miljoen ton olie equivalent per jaar (1 Mtoe/a = 11,63 [[terawattuur]] per jaar = 1,327 gigawatt). De data zijn van 2017.<ref name="Balances">https://webstore.iea.org/world-energy-balances-2019</ref><ref>Het [[Internationaal Energieagentschap]] gebruikt de energie eenheid Mtoe. Vergelijkbare data zijn te vinden bij de Energy Information Administration van de VS http://www.eia.doe.gov/ uitgedrukt in quads. 1 quad = 10<sup>15</sup> [[Btu]] = 25,2 Mtoe.</ref>
 
De hoeveelheden zijn uitgedrukt in miljoen ton olie equivalent per jaar (1 Mtoe/a = 11,63 [[terawattuur]] per jaar = 1,327 gigawatt). De data zijn van 2017.<ref name="Balances">https://webstore.iea.org/world-energy-balances-2019</ref><ref>Het [[Internationaal Energieagentschap]] gebruikt de energie eenheid Mtoe. Vergelijkbare data zijn te vinden bij de Energy Information Administration van de VS http://www.eia.doe.gov/ uitgedrukt in quads. 1 quad = 10<sup>15</sup> [[Btu]] = 25,2 Mtoe.</ref>
Regel 54: Regel 55:
 
|-
 
|-
 
| Brazilië ||align="right"| 293 ||align="right"| 2 ||align="right"| 163 ||align="right"| 4 ||align="right"| 123
 
| Brazilië ||align="right"| 293 ||align="right"| 2 ||align="right"| 163 ||align="right"| 4 ||align="right"| 123
|-
 
| Noorwegen ||align="right"| 206 ||align="right"| 0 ||align="right"| 193 ||align="right"| 0 ||align="right"| 13
 
 
|-
 
|-
 
| Kazakhstan ||align="right"| 180 ||align="right"| 49 ||align="right"| 130 ||align="right"| 0 ||align="right"| 1
 
| Kazakhstan ||align="right"| 180 ||align="right"| 49 ||align="right"| 130 ||align="right"| 0 ||align="right"| 1
Regel 66: Regel 65:
 
De grootste producenten in Afrika zijn Nigeria (249), Z-Afrika (158), Algerije (153) en Angola (92).
 
De grootste producenten in Afrika zijn Nigeria (249), Z-Afrika (158), Algerije (153) en Angola (92).
  
In de Europese Unie produceren Frankrijk (130, vooral nucleair), Duitsland (115), Ver. Koninkrijk (120), Polen (64, vooral kolen) en Nederland (42, vooral aardgas) het meest.
+
In Europa produceren Noorwegen (206, vooral olie en gas), Frankrijk (130, vooral nucleair), Duitsland (115), Ver. Koninkrijk (120), Polen (64, vooral kolen) en Nederland (42, vooral aardgas) het meest.
  
 
Van de duurzame productie in de wereld is 68% biobrandstof en afval, grotendeels in ontwikkelingslanden, 18% is gegenereerd met waterkracht en 14% met de overige duurzame bronnen.<ref>http://https://webstore.iea.org/renewables-information-2019-overview</ref>
 
Van de duurzame productie in de wereld is 68% biobrandstof en afval, grotendeels in ontwikkelingslanden, 18% is gegenereerd met waterkracht en 14% met de overige duurzame bronnen.<ref>http://https://webstore.iea.org/renewables-information-2019-overview</ref>
Regel 279: Regel 278:
 
*[[Wereldenergievoorziening met wind, water en zon]]
 
*[[Wereldenergievoorziening met wind, water en zon]]
 
*[[Energie-unie]]
 
*[[Energie-unie]]
 +
* Geschiedenis: Fire and civilization (Goudsblom 1995); Energy in World History (Yergin, 2011)
  
 
{{Bron|bronvermelding= De data in dit artikel zijn afkomstig van experts van het [[Internationaal Energieagentschap]] e.a. grote organisaties die deze periodiek verzamelen, analyseren en publiceren. {{References}} {{Wikidata|}}
 
{{Bron|bronvermelding= De data in dit artikel zijn afkomstig van experts van het [[Internationaal Energieagentschap]] e.a. grote organisaties die deze periodiek verzamelen, analyseren en publiceren. {{References}} {{Wikidata|}}
 
}}  
 
}}  
 
[[Categorie:Energie]]
 
[[Categorie:Energie]]

Versie van 20 sep 2019 om 17:18

Wereldenergievoorziening bestaat uit het winnen en gebruiksklaar maken van brandstof, het opwekken van elektriciteit, en het energietransport in de hele wereld. De huidige energievoorziening maakt ca 10% uit van alle bestedingen in de wereld[1] en is van groot belang voor economie en leefbaarheid.

Energieproductie is 80% fossiel. De helft daarvan wordt geproduceerd door China, de Verenigde Staten en de Arabische staten van de Perzische Golf. Deze Golfstaten en Noorwegen exporteren het grootste deel van hun productie, grotendeels naar de Europese Unie en Japan, waar niet genoeg energie wordt geproduceerd om hun gebruikers tevreden te stellen. Het energieverbruik per persoon in N-Amerika is zeer hoog, terwijl het in ontwikkelingslanden laag en meer hernieuwbaar is. De energieproductie neemt langzaam toe, behalve voor zonne- en windenergie die meer dan 20% per jaar groeit.

Betrekkelijk weinig van de meer dan 190 landen in de wereld produceren het overgrote deel van de energie. Veel landen moeten energie importeren. De geproduceerde energie, bijv. aardolie, moet nog geconverteerd worden voor het geschikt is voor eindgebruik. Tussen productie en eindgebruik vindt dus veel conversie en handel plaats. Conversie en transport kost veel energie zodat uiteindelijk maar ca 60% beschikbaar komt voor de eindgebruikers.

Wereldwijd was de uitstoot van kooldioxide door brandstofverbranding 32 gigaton in 2015. [2] Gezien het hedendaagse energiebeleid van de landen verwacht het IEA dat het wereldwijde energieverbruik in 2040 meer dan een kwart zal zijn gestegen en dat het doel, vastgelegd in het Klimaatverdrag van Parijs, helemaal niet zal worden bereikt. Er zijn verschillende scenario's ontwikkeld om het doel wel te bereiken, zie Energietransitie.

Energieproductie

Wereldwijd wordt primaire energie gewonnen uit fossiele, nucleaire en duurzame bronnen. Primair betekent: direct gewonnen uit natuurlijke bronnen, niet geraffineerd of geconverteerd. Vooral in China is de energieproductie sterk toegenomen.

De statistiek van primaire energie volgt bepaalde regels[3] die gericht zijn op eenvoudige meetbaarheid en vergelijkbaarheid van energie soorten.

In de tabel staat de wereld-energieproductie en de landen/regio's die het grootste deel (90%) daarvan winnen. In dit artikel zijn in Europa aan de oostkant Rusland en Turkije niet inbegrepen.

De hoeveelheden zijn uitgedrukt in miljoen ton olie equivalent per jaar (1 Mtoe/a = 11,63 terawattuur per jaar = 1,327 gigawatt). De data zijn van 2017.[4][5]

Klik op een kolomkop om landen/regio's te rangschikken naar dat soort energie.

Total Kolen Olie & Gas Nucleair Hernieuwbaar
WERELD 14000 3770 7650 677 1932
China 2450 1786 316 65 283
Verenigde Staten 1993 373 1233 219 169
Midden-Oosten 2030 1 2026 1 2
Rusland 1430 222 1130 53 24
Afrika 1135 157 590 4 385
Europa 1070 159 400 244 266
India 554 270 68 10 206
Canada 510 31 402 26 51
Indonesië 448 263 105 0 80
Australië 405 293 103 0 8
Brazilië 293 2 163 4 123
Kazakhstan 180 49 130 0 1
Mexico 165 7 140 3 16

In het Midden-Oosten produceren de Perzische Golfstaten Iran, Irak, Koeweit, Oman, Qatar, Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten het meest. In mindere mate ook Bahrein, Jordanië, Libanon, Syrië en Jemen in deze regio.

De grootste producenten in Afrika zijn Nigeria (249), Z-Afrika (158), Algerije (153) en Angola (92).

In Europa produceren Noorwegen (206, vooral olie en gas), Frankrijk (130, vooral nucleair), Duitsland (115), Ver. Koninkrijk (120), Polen (64, vooral kolen) en Nederland (42, vooral aardgas) het meest.

Van de duurzame productie in de wereld is 68% biobrandstof en afval, grotendeels in ontwikkelingslanden, 18% is gegenereerd met waterkracht en 14% met de overige duurzame bronnen.[6]

Trend

Van 2010 tot 2015 steeg de wereldwijde productie met 8%, met grote verschillen tussen regio's. De EU produceerde 9% minder, Afrika 5% minder, China 12% meer, de VS 17% meer. Een klein deel van de hernieuwbare energiebronnen, zonne- en windenergie, verdrievoudigde. In China namen niet alleen zonne-energie en wind vijf keer toe, maar ook de nucleaire productie met 130%.[7]

Van 2015 tot 2017 nam de wereldwijde productie 2% toe, vooral in Rusland 7%, het Midden-Oosten 8% en India 5%, terwijl China 3% minder en de EU 2% minder produceerden. In 2018 steeg de wereld energie 3%, vooral in de VS, +8%.[8] Van 2015 tot 2017 groeide windenergie 37% en zonne-energie 73%.[9]

Energie conversie en handel

Export minus Import
Midden-Oosten 1243
Rusland 664
Afrika 309
Australië 269
Canada 217
Indonesië 201
Noorwegen 185
Verenigde Staten -174
Zuid-Korea -267
India -330
Japan -400
China -632
Europa -849

De primaire energie wordt op vele manieren geconverteerd voor het geschikt is voor eindgebruik.

  • Bruin- en steenkool gaat grotendeels naar elektriciteitscentrales. Kolen gaan ook naar een cokesfabriek.
  • Aardolie wordt geraffineerd, zie Aardoliedestillaat.
  • Nucleaire reactie hitte wordt gebruikt in kerncentrales.
  • Biomassa wordt verwerkt tot biobrandstof, zoals biodiesel.

Elektriciteit wordt opgewekt met een wisselstroomgenerator die mechanisch gekoppeld is aan

  • een stoom- of gasturbine in een thermische centrale,
  • of een hydraulische turbine in een waterkrachtcentrale,
  • of een windturbine, alleenstaand of in een windpark.

Na de uitvinding van de silicium PV cel in 1954 begon de elektriciteitsopwekking met zonnepanelen, verbonden met een DC/AC convertor. Pas rond 2000 werd door massaproductie van panelen zonnestroom economisch.

Van de primaire en geconverteerde energie wordt ca 5350 Mtoe wereldwijd verhandeld tussen landen, vooral olie en gas. In de tabel staat van enkele landen en regio's de export verminderd met de import. Een negatieve waarde betekent dat daar veel energie geïmporteerd wordt voor de economie. De hoeveelheden zijn uitgedrukt in Mtoe/a en de data zijn van 2017.[4]

Groot energietransport wordt gedaan met olie- en gastankers, tankauto's, gasnetwerken, elektriciteitsnetten, zie Hoogspanning (elektriciteit).

Total Primary Energy Supply

Country/Region TPES
Mtoe/a
TPES pp
toe/a
WERELD 13970 1.9
China 3063 2.2
Verenigde Staten 2155 6.6
Europa 1826 3.2
India 882 0.6
Afrika 812 0.6
Midden-Oosten 750 3.2
Rusland 732 4.9
Japan 430 3.4
Brazilië 290 1.4
S-Korea 282 5.5
Canada 289 7.9

Total Primary Energy Supply (TPES) geeft de som aan van productie en import onder aftrek van export- en opslagveranderingen. [10] Voor de hele wereld is TPES bijna gelijk aan primaire energie PE, maar voor landen verschillen TPES en PE in kwantiteit en kwaliteit. Meestal gaat het om secundaire energie, bijvoorbeeld import van een olieraffinaderijproduct, dus TPES is vaak geen PE. P in TPES heeft niet dezelfde betekenis als in PE. Het verwijst naar energie die nodig is als 'input' om sommige of alle energie voor eindgebruikers te produceren.

De tabel geeft een overzicht van de wereldwijde TPES en de landen / regio's die de meeste (83%) daarvan gebruiken in 2017, en de TPES per persoon. [4]

31% van de wereldwijde primaire productie wordt gebruikt voor conversie en transport, en 6% voor niet-energieproducten zoals smeermiddelen, asfalt en petrochemicaliën. Er blijft 63% over voor eindgebruikers.

Eindgebruik

Het bestaat uit brandstof (80%) en elektriciteit (20%). De tabellen bevatten hoeveelheden, uitgedrukt in miljoen ton olie equivalent per jaar (1 Mtoe = 11,63 TWh), hoeveel daarvan duurzaam is, en het gebruik per persoon per jaar. De data zijn van 2017.[4]

Brandstof:

  • fossiel: aardgas, brandstof geproduceerd uit aardolie (LPG, benzine, kerosine, diesel, stookolie), uit kolen (antraciet, cokes).
  • duurzaam: biobrandstof en brandstof geproduceerd uit afval.
  • voor warmtedistributie.

De hoeveelheden zijn gebaseerd op netto calorische waarde.

In de eerste tabel staat het wereldwijd eindgebruik en landen/regio's die het meest (83%) gebruiken. In ontwikkelingslanden is het gebruik per persoon laag en het brandstofgebruik relatief duurzaam. Canada, Venezuela en Brazilië wekken elektriciteit grotendeels duurzaam op met waterkracht.

Land/Regio Brandstof
Mtoe/a
waarvan vernieuwbaar Elektriciteit
Mtoe/a
waarvan vernieuwbaar
WERELD 7000 15% 1838 25%
China 1357 6% 476 25%
Verenigde Staten 1054 8% 321 17%
Europa 900 10% 275 33%
Afrika 516 60% 56 18%
India 445 36% 100 17%
Rusland 354 1% 65 17%
Japan 175 3% 83 16%
Brazilië 170 36% 43 79%
Indonesië 148 38% 19 13%
Canada 131 9% 44 66%
Iran 141 0% 22 5%
Mexico 94 7% 23 16%
S-Korea 85 6% 45 3%
Australia 59 7% 18 16%
Argentina 45 7% 11 30%
Venezuela 23 26% 6 61%

De volgende tabel toont de landen in Europa die het grootste deel (85%) gebruiken.

Country Brandstof br />Mtoe/a waarvan vernieuwbaar Elektriciteit
Mtoe/a
waarvan vernieuwbaar
Duitsland 159 9% 45 33%
Frankrijk 102 12% 38 17%
Verenigd Koninkrijk 94 4% 26 30%
Italië 86 10% 25 35%
Spanje 59 9% 20 32%
Polen 57 11% 12 14%
Oekraine 37 5% 10 7%
Nederland 36 3% 9 15%
België 27 4% 7 19%
Zweden 21 33% 11 58%
Oostenrijk 21 19% 5 75%
Roemenië 19 20% 4 38%
Finland 17 34% 7 47%
Portugal 11 20% 4 39%
Denemarken 11 15% 3 71%
Noorwegen 8 17% 10 98%

Trend

Wereldwijd eindverbruik van brandstof en elektriciteit in de periode 2010-2017:

  • steenkool daalde met 3%,
  • olie en gas steeg met 11%,
  • elektriciteit steeg met 19%.

Energie voor energie

Brandstof en elektriciteit wordt deels gebruikt voor constructie, onderhoud en sloop/hergebruik van installaties die brandstof en elektriciteit produceren, zoals olieboortorens, uranium isotoopscheiding en windturbines. Voor het nuttig effect van deze producenten moet de verhouding van de energieopbrengst tot de energiekosten groot genoeg zijn (Engels: EROEI energy returned on energy invested of EROI energy return on investment). Er is weinig overeenstemming in de technische literatuur over methoden en resultaten van berekening van deze verhoudingen.

Voor fossiele en nucleaire energie en waterkracht zijn de verhoudingen volgens James Conca meer dan 25. Voor windturbines 16, maar slechts 4 als energieopslag in aanmerking wordt genomen. Zonne-energie heeft zelfs lagere waarden.[11]

Maar Paul Brockway et al. vinden dat dergelijke verhoudingen worden gemeten voor primaire energie bij de bron (bv. ruwe olie) en in plaats daarvan moeten worden geschat voor het eindgebruik (bv. benzine). Zij berekenen reeksen EROI waarden in de jaren 1995-2011 voor fossiele brandstoffen in de wereld, zowel bij de bron als bij eindgebruik. Voor primaire EROI vinden ze ongeveer 30 maar voor eindgebruik vinden ze zeer lage EROI, elk jaar minder en gemiddeld 6. Ze concluderen dat lage en dalende EROI-waarden kunnen leiden tot beperkingen van de beschikbare energie voor de samenleving. En dat EROI op basis van hernieuwbare energie mogelijk hoger is dan EROI van fossiele brandstoffen wanneer ze worden gemeten voor eindgebruik.[12]

Als voor eindgebruik de energie E is en de EROI waarde R, dan is de netto energie beschikbaar voor de samenleving E-E/R. Het beschikbare percentage is 100-100/R. Voor R>10 is meer dan 90% beschikbaar maar voor R=2 maar 50% en voor R=1 niets. Deze steile daling staat bekend als de netto energie klif.

Marco Raugei et al. vinden EROI 9-10 voor PV systems in Zwitserland als de verhouding van de elektrische opbrengst tot de ‘equivalente elektrische’ investering. Zij bekritiseren het inbrengen van energieopslag bij de berekening van EROI voor PV-panelen of windmolens, omdat dit het resultaat onvergelijkbaar zou maken met de conventionele EROI berekening van andere elektriciteit opwekkende installaties. Het meten van de prestaties van energietechnologieën zou moeten gebeuren in een uitgebreide analyse van het energiesysteem van een land.[13]

Zie ook

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

De data in dit artikel zijn afkomstig van experts van het Internationaal Energieagentschap e.a. grote organisaties die deze periodiek verzamelen, analyseren en publiceren.
  1. º http://www.leonardo-energy.org/blog/world-energy-expenditures
  2. º http://www.iea.org/clasicstats/statisticssearch/report/?year=2015&country=WORLD&product=Indicators
  3. º IEA Statistics manual, chapter 7
    • Fossiel: gebaseerd op netto calorische waarde.
    • Nucleair: warmte geproduceerd door kernreacties, 3 maal de elektrische energie, gebaseeerd op 33% rendement van kerncentrales. Deze productie wordt toegerekend aan het land waar de kerncentrales staan - dat is vaak niet het land waar het uraniumerts gedolven is.
    • Duurzaam: biomassa gebaseerd op netto calorische waarde. Elektriciteit geproduceerd met waterkracht, windturbines en zonnepanelen. Geothermische warmte die in centrales gebruikt wordt, 10 maal de opgewekte elektriciteit, gebaseerd op 10% rendement.
    De stromingsenergie van water en lucht die hydraulische en wind turbines aandrijft, en het licht dat op zonnepanelen schijnt, wordt in energie statistieken niet als primair opgenomen.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 https://webstore.iea.org/world-energy-balances-2019
  5. º Het Internationaal Energieagentschap gebruikt de energie eenheid Mtoe. Vergelijkbare data zijn te vinden bij de Energy Information Administration van de VS http://www.eia.doe.gov/ uitgedrukt in quads. 1 quad = 1015 Btu = 25,2 Mtoe.
  6. º http://https://webstore.iea.org/renewables-information-2019-overview
  7. º IEA Statistics search, select Country/Region, Balances or Electricity and Heat.
  8. º https://www.enerdata.net/publications/world-energy-statistics-supply-and-demand.html
  9. º https://www.irena.org/publications/2019/Jul/Renewable-energy-statistics-2019
  10. º IEA KeyWorld2017, see Glossary
  11. º https://www.forbes.com/sites/jamesconca/2015/02/11/eroi-a-tool-to-predict-the-best-energy-mix/#7aa1e5f2a027
  12. º https://www.nature.com/articles/s41560-019-0425-z
  13. º http://dx.doi.org/10.1016/j.enpol.2016.12.042
Zoek op Wikidata
rel=nofollow