Wikisage, de vrije encyclopedie van de tweede generatie, is digitaal erfgoed

Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.

  • Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
  • Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.
rel=nofollow

Jacob Levie de Reeder: verschil tussen versies

Uit Wikisage
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
(Aanvulling uit Wikipedia.nl nummer 5433843 van Gebruiker:Chescargot 11 oktober)
kGeen bewerkingssamenvatting
 
Regel 27: Regel 27:
| lastfm              =  
| lastfm              =  
}}
}}
'''Jacob Levie de Reeder''', ook wel '''Jacques Louis de Reeder''' genoemd ([[Rotterdam]], [[25 februari]] [[1905]] - [[Midden-Europa]], [[31 maart]] [[1944]]), was een klassiek geschoold [[Joden|Joods]] [[Nederland|Nederlands]] pianist en componist.
'''Jacob Levie de Reeder''', ook wel '''Jacques Louis de Reeder''' genoemd ([[Rotterdam]], [[25 februari]] [[1905]] - Cosel, Silezië, [[31 maart]] [[1944]]), was een klassiek geschoold [[Nederland|Nederlands]] pianist en componist.  


== Biografie ==
== Biografie ==

Huidige versie van 13 okt 2020 om 13:23

rel=nofollow

Jacob Levie de Reeder, ook wel Jacques Louis de Reeder genoemd (Rotterdam, 25 februari 1905 - Cosel, Silezië, 31 maart 1944), was een klassiek geschoold Nederlands pianist en componist.

Biografie

Jacob Levie de Reeder is geboren op 25 februari 1905 in Rotterdam.[1] Hij was de jongere broer van Jetje en Elizabeth, het derde kind van Sippora Oesterman (1876 - 1943) en Levie de Reeder (1877 - 1935). Vader en moeder waren beiden Joods en hielden hun choepa (kerkelijke inzegening) in de synagoge van de Joodse Gemeente Rotterdam.[2] Jacob werd vernoemd naar zijn op jonge leeftijd aan TBC overleden grootvader Jacob Levie de Reeder (1845 - 1885).[3]

In 1927 trouwde hij met de Zeeuwse kostuumnaaister Boudewijna Paauwe, die niet joods was.[4] Voor hun huwelijk werd de toestemming van de kantonrechter ingeroepen. In datzelfde jaar werd hun eerste zoon Paul geboren. Een tweede zoon, Emile, volgde vier jaar later.[5] Het jonge echtpaar kwam op 11 november 1938 te wonen aan de Pletterijstraat in Den Haag. In deze straat woonden veel joden[6] en het Joodse Weeshuis stond daar.[7][8][3]

Een jaar nadat de Tweede Wereldoorlog is uitgebroken, werd dochter Emma geboren. Nog voordat zij een jaar oud was, werd haar vader op transport gezet. Jacob zou zijn vrouw en kinderen nooit meer terugzien.

Muzikale carrière

Fragment uit De Reeders partituur voor Het Lied van de Zee

De Reeder was muzikaal getalenteerd en ambitieus: al op zijn zestiende studeerde hij af aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag in pianospel (onderwijskunde).[9]

Hij was een groot liefhebber van de muziek van Beethoven en Ignacy Padarewski, de Poolse componist die minister-president werd. Begin 1929 componeerde De Reeder een ballade voor mezzo-sopraan. Hij baseerde zich op Een lied van de zee van Hélène Swarth.[10][11] Het is een gedicht over een vrouw wier man en zoon op zee vergaan.[12] Mogelijk dat hij hierover persoonlijk contact heeft gehad met Hélène, die toen ca. 70 jaar oud was en eveneens in Den Haag woonde. De ballade is postuum in 2007 vertolkt in het tv-programma 'Mooi! Weer De Leeuw' van Paul de Leeuw door Janine Pas, onder pianobegeleiding van Daniël Wayenberg.[13]

Van hetgeen De Reeder tijdens zijn leven componeerde, zijn alleen deze ballade na de Tweede Wereldoorlog teruggevonden en een vertaling van zijn hand van het liefdesduet uit de opera Tristan und Isolde van Richard Wagner. Tijdens de Tweede Wereldoorlog viel het culturele leven nagenoeg stil en zakte de vraag naar pianisten. Bovendien kon hij vanwege zijn Joodse komaf als pianist niet langer optreden. Zijn inkomen viel weg. De financiële zorgen waren immens, de levensverzekering moest worden afgekocht, zodat er weer voor enkele maanden geld was. Hij begon met het geven van muzieklessen, hetgeen hem uiteindelijk fataal zou worden.[3]

Oorlogsjaren

13 oktober 1942 ging Jacob gaat naar de C&A om een kostuum te kopen (waarin hij overigens niet slaagde). Toen hij buiten kwam, werd hij opgepakt door de Duitse bezetter omdat hij zich 'vóór drie uur 's middags in een niet-Joodse winkel bevond,[14] en op dat moment niet de verplichte jodenster droeg.[15] Het is onbekend of dat laatste uit principe was, of omdat hij kleren was wezen passen en de jas had uitgedaan. Tijdens het verhoor in Huize Windekind vonden de Duitsers in zijn jaszak het boekje met daarin de namen van zijn 'arische' leerlingen. Als Jood was het hem verboden hen les te geven. Derhalve moest hij voor dit 'vergrijp' het Oranjehotel in, een Scheveningse gevangenis onder de Duitse bezetting.[16] Hij zat daar vier weken met vier anderen in een cel, alvorens hij naar Kamp Westerbork werd overgeplaatst. Op 10 november 1942 werd hij naar Auschwitz gedeporteerd.[17] De treinreis eindigde echter in Cosel (Kozle, Opper-Silezië),[18] Polen waarna hij vermoedelijk als dwangarbeider in Sankt-Annaberg[19] te werk werd gesteld.[20]

Zijn vrouw en kinderen bleven in langdurige onzekerheid over zijn lot achter. De officiële verklaring van het Rode Kruis[21] volgde pas negen jaar later. Aangenomen werd toen dat De Reeder op 31 maart 1944 in één van de arbeidskampen in Silezië (thans Polen) aan de gevolgen van 'ziekte, uitputting, vergassing of anderszins' is overleden.[3] Pas op 12 januari 1952 kon bij de gemeente 's-Gravenhage aangifte worden gedaan van overlijden.[22][23]

Het lot van de familie

Hoewel zijn vrouw en kinderen de oorlog hebben overleefd, was Jacob niet de enige slachtoffer uit de familie die is omgekomen gedurende de Holocaust. Zijn moeder Sippora is op haar 67e omgekomen in Sobibor, Polen. Zijn zus Elizabeth ('Betsie') is op haar 41e in Auschwitz omgekomen, net als haar man en twaalfjarige dochter.[3] Zijn nicht Sippora Saartje (dochter van zus Jetje) overleefde het concentratiekamp Theresienstadt, maar moest haar zoontje Jonas Isidore Stern op driejarige leeftijd ziek achterlaten in Westerbork, alwaar hij het leven liet.

Varia

Struikelsteen ter nagedachtenis van Jacob Levie de Reeder gelegd op 2 maart 2019 in de Pletterijstraat, Den Haag.
  • In het kader van Stolpersteine-kunstproject van de kunstenaar Demnig, dat is bedoeld ter herinnering aan de slachtoffers van het nationaalsocialisme (nazisme) gedurende de periode 1933-1945,[26] is op 9 maart 2019 ter nagedachtenis van Jacob Levie de Reeder een struikelsteen gelegd aan de Pletterijstraat 46 in Den Haag. Dat was De Reeders woonadres toen hij door de Duitse bezetter opgepakt werd.[27][28]
  • Voor de bakstenen muren van de vleugel waarmee het Joods Historisch Museum in 2007 is uitgebreid, zijn monumentale glazen platen geplaatst, de zogenaamde namenwand, waarin de namen van Holocaustslachtoffers staan gegraveerd. Onder deze namen bevinden zich Jac. L. de Reeder en Sippora de Reeder-Oesterman, Jacobs moeder.
  • De namen van Jacob Levie de Reeder, zijn moeder, en alle andere Nederlandse joden die gedurende de Holocaust buiten Nederland omgekomen zijn en geen eigen graf hebben, zijn tevens ter nagedachtenis op bakstenen gegraveerd, die tesamen het Nederlands Holocaust Namenmonument vormen.

Externe links

Zie ook

Bronnen, noten en/of referenties

Noten en/of referenties
  1. º Afschrift Dienst Burgerzaken gemeente Rotterdam F2684369B
  2. º Uit het Choepaboek 11 januari 1898 Joodse Gemeente Rotterdam nr. 528
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Glaudemans, Corien. Jacob Levie de Reeder, een Haagse pianist en componist (1905-1944). Stichting Joods Erfgoed Den Haag (6 oktober 2020) Geraadpleegd op 6 oktober 2020
  4. º Huwelijksakte Jacob Levie de Reeder en Boudewijna Paauwe, aktenummer 918, Haags Gemeentearchief
  5. º Bevolkingsregister van Jacob Levie de Reeder, Haagse Gemeentearchief.
  6. º Op nummer 56 woonde bijvoorbeeld het gezin van Jacques Mossel-Reekel, die met alle kinderen, leeftijdsgenoten van Jacobs kinderen, weggevoerd zijn.
  7. º webmaster. Voormalig Joods Weeshuis. Stichting Joods Erfgoed Den Haag (5 augustus 2013) Geraadpleegd op 1 september 2020
  8. º Het joodse weeshuis was gesitueerd aan de Pletterijstraat 66, en huisvestte ook een afdeling van de Joodse Raad. Al het personeel en de kinderen aldaar werden in de avond van 5 maart 1943 afgevoerd naar Westerbork .
  9. º Lijst van de leerlingen die diploma's behaald hebben aan het Koninklijk Conservatorium, 1865- 1955, in Inventaris van het archief van het Koninklijk Conservatorium voor Muziek, 1826-1955 (1957), Nationaal Archief van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, archiefnummer: 3.12.02.01, p.99. Nota bene, terwijl in dit archiefdocument van "onderwijskunde" gesproken wordt, wordt in J.L. de Reeders getuigschrift uitgegeven door het Conservatorium gesproken van "onderwijskunst".
  10. º Binkhorst, Oscar Peeze. Het Lied van de Zee. Youtube (10 mei 2013) Geraadpleegd op 7 augustus 2020
  11. º Het lied van de zee is een gedicht dat in de De Reeders partituur is toegeschreven aan "Helène Lapidoth-Zwart", ofwel Hélène Swarth.
  12. º Zwart, Hélène L.. Een lied van de zee. Het Geheugen Geraadpleegd op 1 september 2020 Merk op dat de naam van de auteur verkeerd gespeld staat in het gerefereerde artikel
  13. 13,0 13,1 Mooi! Weer De Leeuw, VARA uitzending op Nederland 1, 19 mei 2007
  14. º Muijsenberg, Frans van den. Anti-Joodse maatregelen in Nederland vanaf 1940. Traces of War (19 april 2018) Geraadpleegd op 1 september 2020
  15. º De Jodenster (1942). Verzetsmuseum Geraadpleegd op 1 september 2020
  16. º Nationaal Monument Oranjehotel - Duitse gevangenis. nationaal monument Oranjehotel Geraadpleegd op 1 september 2020
  17. º Jacob Levie de Reeder. Oorlogslevens.nl Geraadpleegd op 17 augustus 2020
  18. º Rens, Annelies en Herman van. Preview: samenvatting van de laatste publicatie over Cosel Geraadpleegd op 1 september 2020
  19. º Voor meer informatie over dwangarbeid gedurende de Holocaust zie Rens, Herman van. Zwangsarbeitslager Sankt-Annaberg. Joods Monument (6 oktober 2016) Geraadpleegd op 1 september 2020
  20. º Dossiernr. Nederlandse Rode Kruis PAS 19.102/RS en EU 133.685
  21. º Dossiernr. 133685 Afdeling: J Informatiebureau van het Nederlandsche Roode Kruis, Den Haag. Verklaring 26 sept. 1951
  22. º Uittreksel nr. 1753 Register Burgerlijke Stand der Gemeente 's-Gravenhage nr. 9623
  23. º Overlijdensakte Jacob Levie de Reeder, Aktenummer C91, Haagse Gemeentearchief.
  24. º Het Lied van de Zee, (tekst van Hélène Swarth, muzikale compositie van J.L. de Reeder), vertolkt door Janine Pas, onder pianobegeleiding van Daniel Waayenberg. Zie: Janine Pas, soprano sfogato, ingezien op 7 augustus 2020.
  25. º De tekst van Hélène Swarths gedicht is overigens door meerdere musici tot een lied omgevormd, zoals onder meer blijkt uit Kottmann, Bertram. Een lied van de zee. The LiederNet Archive (31 juli 2016) Geraadpleegd op 16 augustus 2020
  26. º Stolperstein laten plaatsen. Gemeente Den Haag Geraadpleegd op 15 augustus 2020
  27. º Glaudemans, Corien. 9 maart 2019 – nieuwe Stolpersteine/struikelstenen in Den Haag. Stichting Joods Erfgoed (11 maart 2019) Geraadpleegd op 14 augustus 2020
  28. º Glaudemans, Corien. Stolpersteine – Struikelstenen in Den Haag. Stichting Joods Erfgoed (15 oktober 2018) Geraadpleegd op 14 augustus 2020
rel=nofollow
rel=nofollow
rel=nofollow