Wikisage, de vrije encyclopedie van de tweede generatie, is digitaal erfgoed

Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.

  • Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
  • Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.

Impulsiviteit

Uit Wikisage
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Impulsiviteit oftewel impulsief zijn duidt op de neiging tot handelen volgens plotselinge opwellingen en niet volgens weloverwogen plannen.


Algemeen

Impulsieve personen lijken niet goed in staat hun momentane gedachten of impulsen te onderdrukken, en vinden het moeilijk om eerst na te denken voordat zij handelen. In een gesprek kunnen zij bijvoorbeeld er plotseling iets ‘uitflappen’, of een ongepaste opmerking maken. Zij kunnen plotseling een straat oversteken zonder te kijken. Impulsieve kinderen vinden het moeilijk om hun directe behoeften te onderdrukken, of om bij spelletjes hun beurt af te wachten. Zij kunnen bijvoorbeeld speelgoed van anderen kinderen afpakken, of bij boosheid gaan slaan.

Subvormen van impulsiviteit

In de psychologie wordt impulsiviteit beschouwd als een aspect van iemands persoonlijkheid (of karaktertrek). Men vermoedt daarbij dat impulsiviteit een mengvorm is van verschillende meer fundamentele persoonlijkheidseigenschappen, zoals een aandachts factor (gauw verveeld zijn), een motorische factor (overhaast reageren) en een cognitieve factor (onvermogen tot ‘plannen’ van gedrag).[1] Een veel gebruikt instrument voor het meten van impulsiviteit is de BIS (Barratt Impulsivity Scale)[2], of de impulsiviteit subschaal van de Eysenck vragenlijsten [3]

Relatie impulsiviteit en andere persoonskenmerken

In sommige theorieën [4] wordt een nog fijner onderscheid gemaakt tussen de volgende vier dimensies van impulsiviteit. Deze blijken ten dele te overlappen met het zogeheten Big Five factorenmodel[5] van de menselijke persoonlijkheid (hieronder tussen haakjes weergegeven)

Impulsiviteit en gedragsstoornissen

Impulsiviteit vormt een kernelement van een aantal gedragsstoornissen, zoals obsessieve-compulsieve persoonlijkheidsstoornis, verslaving[6], ADHD, boelimie en borderline-persoonlijkheidsstoornis

Impulsiviteit en hersenen

Bepaalde aspecten van impulsiviteit, zoals het onvermogen een drang of gedachte te onderdrukken of een gebrekkige concentratie hangen samen met het functioneren van de prefrontale cortex. Zo blijkt onderdrukking of inhibitie van gedrag gerelateerd aan gebieden in de dorsale prefrontale cortex. Inhibitie vormt ook een belangrijk aspect van zogeheten executieve controle. Andere subvormen van impulsiviteit zoals een gebrek aan sociale of emotionele controle hangen mogelijk samen met andere functies en gebieden in de prefrontale cortex. Recent onderzoek op het terrein van neurobiologie laat zien dat verschillende subvormen van impulsiviteit onafhankelijk van elkaar door bepaalde psychofarmaca kunnen worden beïnvloed. Ook dit is een aanwijzing dat verschillende subvormen met verschillende hersenfuncties samenhangen[7].

Zie ook