Wikisage, de vrije encyclopedie van de tweede generatie, is digitaal erfgoed

Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.

  • Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
  • Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.

Groei (fysiologie)

Uit Wikisage
(Doorverwezen vanaf Groeikracht)
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Hoofdartikel.png Zie ook : groei (doorverwijzing), voor andere betekenissen van "groei".

Groei of ontwikkeling of wassen (tot wasdom komen) is het proces van groter worden (groeien) van organismen.

Invloeden

Sommige invloeden komen van buiten, zoals voeding, ziekte en klimaat. Echter, de meeste factoren die bepalend zijn voor de groei komen van binnenuit.

Bij mensen, dieren en planten zijn de belangrijkste daarvan genetisch bepaald. Het gaat hierbij vooral om het aantal hormonen en groeifactoren dat kan worden geproduceerd. We weten op dit moment nog niet zoveel over de hormonen die voor de geboorte de groei bepalen, maar wel over hun invloed op de groei na de geboorte. Het model van Maslow geeft de motivatie factoren aan.

Groei bij de mens

Hormonen

De hormonen zorgen via de bloedbaan voor de algemene groeicontrole. Ze werken door het hele lichaam. Van deze hormonen zijn de groeihormonen, de schildklierhormonen en de geslachtshormonen de belangrijkste.

Groeihormonen

Het groeihormoon wordt gemaakt in de hypofyse. Dat is een zakvormige uitstulping onderaan de hersenen. Groeihormoon wordt niet gelijkmatig geproduceerd, maar juist in korte uitbarstingen. Wanneer men overdag stilzit, wordt er maar weinig groeihormoon gemaakt. De uitbarstingen van de productie van groeihormoon vinden plaats bij lichaamsbeweging en stress en ongeveer twee uur na het inslapen. De afgifte van groeihormoon wordt geregeld in de hersenen door twee stoffen: growth hormone releasing factor en somatostatine. Ze komen via speciale bloedvaten in de hypofyse. Growth hormone releasing factor heeft als functie het stimuleren van de afgifte, terwijl somatostatine de afgifte juist afremt. Groeihormoon heeft maar op een paar soorten cellen een groeistimulerende werking. De belangrijkste functie is het stimuleren van de aanmaak en afgifte van groeifactoren. Tegenwoordig wordt groeihormoon ook geproduceerd door genetische manipulatie, waardoor veel meer medisch gebruik voor allerlei doeleinden mogelijk is. Bij kinderen met een groeiachterstand wordt groeihormoon bijvoorbeeld soms toegediend als medicijn.

Schildklierhormonen

Met de schildklierhormonen worden de hormonen Thyroxine (T4) en Trijodothyronine (T3) bedoeld. Zij zorgen voor de hoeveelheid energie die verbruikt wordt terwijl het lichaam rust. Alle lichaamsfuncties, dus ook de groei, zijn hiervan afhankelijk. Ook hebben de hormonen veel invloed op de rijpingsprocessen. Bijvoorbeeld op het rijpen van de hersenen, wanneer deze het snelst groeien. Als er een tekort is aan schildklierhormoon, worden bepaalde hersenfuncties definitief gestoord, wat betekent dat de kinderen zwakzinnig worden en motorische stoornissen krijgen. Verder hebben de hormonen invloed op de botontwikkeling. Wanneer er te weinig schildklierhormoon is, blijft de botrijping achter. Omdat een tekort ernstige gevolgen kan hebben, probeert men daar zo snel mogelijk achter te komen door middel van de hielprik vlak na de geboorte.

Geslachtshormonen

Er zijn twee soorten geslachtshormonen, namelijk testosteron en oestradiol. Beide hebben een positieve invloed op de groei, maar meer nog op de botrijping. Als een kind op een lage leeftijd veel geslachtshormonen aanmaakt, zal het kind in eerst instantie harder groeien dan normaal. De groei zal echter, door een snellere rijping van het bot, veel vroeger stoppen, zodat de uiteindelijke lengte toch redelijk klein blijft. Oestradiol heeft nog een belangrijke eigenschap: bij een grote hoeveelheid remt het juist de groei. Daarom wordt het wel eens toegepast bij meisjes die erg lang dreigen te worden.

Groeifactoren

Groeifactoren zijn proteïnen die door bepaalde cellen worden gemaakt en afgegeven. Ze hebben meestal in de directe omgeving hun effect op andere cellen. Soms worden ze echter door de bloedstroom meegevoerd en belanden ze op een grotere afstand. De studie van de groeifactoren is nog niet zo lang geleden begonnen, daarom is er nog niet zoveel over bekend.