Wikisage, de vrije encyclopedie van de tweede generatie, is digitaal erfgoed

Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.

  • Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
  • Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.

Veganisme: verschil tussen versies

Uit Wikisage
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
 
Regel 2: Regel 2:
 
# een [[vegetarisme|vegetarische]] voedingswijze zonder enig gebruik van eieren of zuivelproducten;
 
# een [[vegetarisme|vegetarische]] voedingswijze zonder enig gebruik van eieren of zuivelproducten;
 
# een levenswijze waarin men geen gebruik maakt van dierlijke producten.
 
# een levenswijze waarin men geen gebruik maakt van dierlijke producten.
 +
 +
==Term==
 +
[[Donald Watson]] vond het gebruik van melkproducten en eieren niet passen bij zijn voorstelling van vegetarisme.<ref>{{YouTube|zTx_d8pau3c|You’re not vegan—Full documentary}}</ref> Hij ging daarom de term ''total vegetarian'' gebruiken. Omdat hij geen zin had om altijd een uitdrukking van twee woorden te gebruiken, kwam hij als afkorting hiervoor op het woord '''''veg'''etari'''an''''', omdat „veganisme begint met vegetarisme en doorgezet wordt tot de logische voleinding daarvan.”<ref>Joanne Stepaniak, Virginia Messina: ''What’s in a name?'' in: ''The Vegan Sourcebook''. 2e editie, p. 2–3; McGraw-Hill Professional, 2000, ISBN 0-7373-0506-1 [https://books.google.com/books?id=6Ia5eZIlgLUC&pg=PA2 op google books]</ref> Het woord werd voor het eerst opgenomen in de ''Oxford Illustrated Dictionary'' van 1962.
 +
 +
Terwijl veganisme een vorm is van vegetarisme, of zelfs het vegetarisme bij uitstek is (in contrast met lactovegetarisme of ovo-lactovegetarisme), wordt het tegenwoordig ook gecontrasteerd ''tegenover'' het vegetarisme. Voedingswaren waarop aangegeven staat dat dit product ''vegetarisch'' is (zoals vegetarische burger of pizza) bevatten vaak wel proteïnen uit melkwei of uit eieren, of kaas en zijn dus dus niet ''vegan''.
  
 
==Definities==
 
==Definities==
Regel 19: Regel 24:
 
Deze types kunnen elkaar overlappen of allemaal samen deel uitmaken van iemands motivatie; de meeste veganisten hebben meer dan een reden als hun motivatie.
 
Deze types kunnen elkaar overlappen of allemaal samen deel uitmaken van iemands motivatie; de meeste veganisten hebben meer dan een reden als hun motivatie.
  
Het gezondheidsveganisme draait in de eerste plaats rond plantaardige voeding en bekommert zich minder om bijvoorbeeld een leren broeksriem of schoenen.
+
===Veganisme gemotiveerd door gezondheidsoverwegingen===
 +
Het gezondheidsveganisme draait in de eerste plaats rond plantaardige voeding en bekommert zich minder om bijvoorbeeld een leren broeksriem of een laagje bijenwas dat zich mogelijk op de pel van [[citrus]]vruchten bevindt.<ref>https://www.margriet.nl/fitengezond/fruitsoort-niet-veganistisch/</ref>
  
 
Omdat de termen ''vegetarisch'' en ''veganistisch'' soms discussie oproepen, geven sommige voorstanders van een veganistische voedingswijze de voorkeur aan een uitdrukking zoals (in het Engels:) „plant-based diet”. Terwijl de term ''veganistisch'' of ''vegaan'' (vaak uit het Engels overgenomen als ''vegan'' en Engels uitgesproken) vooral draait om wat men '''niet''' eet (vlees, eieren, zuivel), concentreert de benaming „plant-based diet” of „whole foods plant-based diet” zich op wat '''wel''' deel uitmaakt van een gezonde voeding. De toevoeging „whole food” of „whole foods” geeft aan dat dit gaat over volwaardige, minimaal bewerkte, zo veel mogelijk natuurlijke voeding, zoals ongepolijste bruine of zilvervliesrijst in de plaats van gepolijste witte rijst, volkorengranen in de plaats van geraffineerd meel, dadels in de plaats van geraffineerde suiker en bonen in de plaats van eiwitisolaat. Dit gaat in bepaald opzicht verder dan wat de term veganisme inhoudt.
 
Omdat de termen ''vegetarisch'' en ''veganistisch'' soms discussie oproepen, geven sommige voorstanders van een veganistische voedingswijze de voorkeur aan een uitdrukking zoals (in het Engels:) „plant-based diet”. Terwijl de term ''veganistisch'' of ''vegaan'' (vaak uit het Engels overgenomen als ''vegan'' en Engels uitgesproken) vooral draait om wat men '''niet''' eet (vlees, eieren, zuivel), concentreert de benaming „plant-based diet” of „whole foods plant-based diet” zich op wat '''wel''' deel uitmaakt van een gezonde voeding. De toevoeging „whole food” of „whole foods” geeft aan dat dit gaat over volwaardige, minimaal bewerkte, zo veel mogelijk natuurlijke voeding, zoals ongepolijste bruine of zilvervliesrijst in de plaats van gepolijste witte rijst, volkorengranen in de plaats van geraffineerd meel, dadels in de plaats van geraffineerde suiker en bonen in de plaats van eiwitisolaat. Dit gaat in bepaald opzicht verder dan wat de term veganisme inhoudt.
Regel 25: Regel 31:
 
De gecombineerde term „whole food(s) plant-based '''vegan''' diet” beklemtoont dat dit gaat over een volwaardige, zoveel mogelijk onbewerkte, plantaardige voeding ''zonder dierlijke producten''.
 
De gecombineerde term „whole food(s) plant-based '''vegan''' diet” beklemtoont dat dit gaat over een volwaardige, zoveel mogelijk onbewerkte, plantaardige voeding ''zonder dierlijke producten''.
  
In het dierenrechtenveganisme wijst men in de eerste plaats alle dierlijke producten af. Het is mogelijk dat iemand zich voedt met donuts en frisdrankjes ([[Oreo]]’s en [[Coca-Cola]]), sigaretten rookt maar geen gebruik maakt van voedingsmiddelen van dierlijke afkomst noch van enige andere dierlijke producten, zoals leer in de kleding, en zichzelf daarom een voorbeeldige veganist vindt of misschien zelfs kritiek uit op de veganist die wat honing gebruikt of die zich concentreert op gezonde plantaardige voeding maar wel een paar leren schoenen heeft. De gezondheidsveganist of diegene die een „whole foods plant-based” voedingspatroon volgt, bekijkt daarentegen het ''junkfoodveganisme'' met onbegrip.
+
===Veganisme gemotiveerd door overwegingen over dierenwelzijn en milieu===
 +
In het dierenrechtenveganisme wijst men in de eerste plaats alle dierlijke producten af. Het is mogelijk dat iemand zich voedt met donuts en frisdrankjes ([[Oreo]]’s en [[Coca-Cola]]), sigaretten rookt maar geen gebruik maakt van voedingsmiddelen van dierlijke afkomst noch van enige andere dierlijke producten, zoals leer in de kleding, en zichzelf daarom een voorbeeldige veganist vindt of misschien zelfs kritiek uit op de veganist die wat honing of producten met een laagje bijenwas gebruikt of die zich concentreert op gezonde plantaardige voeding maar wel een paar leren schoenen heeft. De gezondheidsveganist of diegene die een „whole foods plant-based” voedingspatroon volgt, bekijkt daarentegen het ''junkfoodveganisme'' met onbegrip.
  
 +
===Eenzijdige vormen van veganisme in de pers===
 
In de pers krijgt om het even welke streng restrictieve of compleet eenzijdige voedingswijze waarin geen vlees, eieren en zuivel worden gebruikt, vaak de benaming ’veganistisch’, wat verder bijdraagt tot de slechte reputatie van het veganisme.<ref>Voorbeelden: <br>https://www.hln.be/nieuws/buitenland/veganistische-ouders-schuldig-aan-zware-ondervoeding-van-dochtertje~a39202e9/</ref> Dit soort gevallen is volledig uit de context gerukt en verkeerd voorgesteld. Men schrijft ook niet dat een kind gestorven is door een ''omnivoor'' dieet, wanneer het bijvoorbeeld alleen maar friet met bitterballen te eten kreeg.<ref>https://eostrace.be/artikelen/veganistisch-opgroeien-gezond-of-levensgevaarlijk</ref> Een gezonde veganistische voeding, bestaande uit afwisselingsrijke, natuurlijke en volwaardige plantaardige voeding heeft weinig te maken met een restrictief dieet zonder dierlijke producten maar ook zonder voldoende afwisselende nutriëntenrijke plantaardige voeding.
 
In de pers krijgt om het even welke streng restrictieve of compleet eenzijdige voedingswijze waarin geen vlees, eieren en zuivel worden gebruikt, vaak de benaming ’veganistisch’, wat verder bijdraagt tot de slechte reputatie van het veganisme.<ref>Voorbeelden: <br>https://www.hln.be/nieuws/buitenland/veganistische-ouders-schuldig-aan-zware-ondervoeding-van-dochtertje~a39202e9/</ref> Dit soort gevallen is volledig uit de context gerukt en verkeerd voorgesteld. Men schrijft ook niet dat een kind gestorven is door een ''omnivoor'' dieet, wanneer het bijvoorbeeld alleen maar friet met bitterballen te eten kreeg.<ref>https://eostrace.be/artikelen/veganistisch-opgroeien-gezond-of-levensgevaarlijk</ref> Een gezonde veganistische voeding, bestaande uit afwisselingsrijke, natuurlijke en volwaardige plantaardige voeding heeft weinig te maken met een restrictief dieet zonder dierlijke producten maar ook zonder voldoende afwisselende nutriëntenrijke plantaardige voeding.
 
==Term==
 
[[Donald Watson]] vond het gebruik van melkproducten en eieren niet passen bij zijn voorstelling van vegetarisme.<ref>{{YouTube|zTx_d8pau3c|You’re not vegan—Full documentary}}</ref> Hij ging daarom de term ''total vegetarian'' gebruiken. Omdat hij geen zin had om altijd een uitdrukking van twee woorden te gebruiken, kwam hij als afkorting hiervoor op het woord '''''veg'''etari'''an''''', omdat „veganisme begint met vegetarisme en doorgezet wordt tot de logische voleinding daarvan.”<ref>Joanne Stepaniak, Virginia Messina: ''What’s in a name?'' in: ''The Vegan Sourcebook''. 2e editie, p. 2–3; McGraw-Hill Professional, 2000, ISBN 0-7373-0506-1 [https://books.google.com/books?id=6Ia5eZIlgLUC&pg=PA2 op google books]</ref> Het woord werd voor het eerst opgenomen in de ''Oxford Illustrated Dictionary'' van 1962.
 
 
Terwijl veganisme een vorm is van vegetarisme, of zelfs het vegetarisme bij uitstek is (in contrast met lactovegetarisme of ovo-lactovegetarisme), wordt het tegenwoordig ook gecontrasteerd ''tegenover'' het vegetarisme. Voedingswaren waarop aangegeven staat dat dit product ''vegetarisch'' is, bevatten vaak wel proteïnen uit melkwei of uit eieren, of kaas en zijn dus dus niet ''vegan''.
 
  
 
==Weblinks==
 
==Weblinks==

Huidige versie van 22 sep 2019 om 14:25

Veganisme is

  1. een vegetarische voedingswijze zonder enig gebruik van eieren of zuivelproducten;
  2. een levenswijze waarin men geen gebruik maakt van dierlijke producten.

Term

Donald Watson vond het gebruik van melkproducten en eieren niet passen bij zijn voorstelling van vegetarisme.[1] Hij ging daarom de term total vegetarian gebruiken. Omdat hij geen zin had om altijd een uitdrukking van twee woorden te gebruiken, kwam hij als afkorting hiervoor op het woord vegetarian, omdat „veganisme begint met vegetarisme en doorgezet wordt tot de logische voleinding daarvan.”[2] Het woord werd voor het eerst opgenomen in de Oxford Illustrated Dictionary van 1962.

Terwijl veganisme een vorm is van vegetarisme, of zelfs het vegetarisme bij uitstek is (in contrast met lactovegetarisme of ovo-lactovegetarisme), wordt het tegenwoordig ook gecontrasteerd tegenover het vegetarisme. Voedingswaren waarop aangegeven staat dat dit product vegetarisch is (zoals vegetarische burger of pizza) bevatten vaak wel proteïnen uit melkwei of uit eieren, of kaas en zijn dus dus niet vegan.

Definities

Veganisme is een voedingswijze alsook een levenswijze. Donald Watson, die het woord ’veganisme’ bedacht, bedoelde er een puur vegetarische voedingswijze mee, waarin geen gebruik gemaakt wordt van eieren en zuivelproducten. Volgens een latere definitie, ging het ook algemener inhouden dat men geen gebruik maakt van dierlijke producten (zoals wol, leer of bont) in bijvoorbeeld de kleding of gebruiksvoorwerpen.

Er zijn verschillende redenen of invalshoeken waarom mensen een voedingswijze gaan volgen zonder gebruik van vlees, eieren of zuivel.

Een hoofdreden staat in verband met diervriendelijkheid. Andere motivaties zijn de persoonlijke gezondheid, of redenen in verband met de impact op het milieu.[3]

Verschillende types veganisme die vaak vermeld worden:

  • Ethisch veganisme
  • Dierenrechtenveganisme
  • Ecologisch veganisme
  • Gezondheidsveganisme
  • Religieus veganisme

Deze types kunnen elkaar overlappen of allemaal samen deel uitmaken van iemands motivatie; de meeste veganisten hebben meer dan een reden als hun motivatie.

Veganisme gemotiveerd door gezondheidsoverwegingen

Het gezondheidsveganisme draait in de eerste plaats rond plantaardige voeding en bekommert zich minder om bijvoorbeeld een leren broeksriem of een laagje bijenwas dat zich mogelijk op de pel van citrusvruchten bevindt.[4]

Omdat de termen vegetarisch en veganistisch soms discussie oproepen, geven sommige voorstanders van een veganistische voedingswijze de voorkeur aan een uitdrukking zoals (in het Engels:) „plant-based diet”. Terwijl de term veganistisch of vegaan (vaak uit het Engels overgenomen als vegan en Engels uitgesproken) vooral draait om wat men niet eet (vlees, eieren, zuivel), concentreert de benaming „plant-based diet” of „whole foods plant-based diet” zich op wat wel deel uitmaakt van een gezonde voeding. De toevoeging „whole food” of „whole foods” geeft aan dat dit gaat over volwaardige, minimaal bewerkte, zo veel mogelijk natuurlijke voeding, zoals ongepolijste bruine of zilvervliesrijst in de plaats van gepolijste witte rijst, volkorengranen in de plaats van geraffineerd meel, dadels in de plaats van geraffineerde suiker en bonen in de plaats van eiwitisolaat. Dit gaat in bepaald opzicht verder dan wat de term veganisme inhoudt.

De gecombineerde term „whole food(s) plant-based vegan diet” beklemtoont dat dit gaat over een volwaardige, zoveel mogelijk onbewerkte, plantaardige voeding zonder dierlijke producten.

Veganisme gemotiveerd door overwegingen over dierenwelzijn en milieu

In het dierenrechtenveganisme wijst men in de eerste plaats alle dierlijke producten af. Het is mogelijk dat iemand zich voedt met donuts en frisdrankjes (Oreo’s en Coca-Cola), sigaretten rookt maar geen gebruik maakt van voedingsmiddelen van dierlijke afkomst noch van enige andere dierlijke producten, zoals leer in de kleding, en zichzelf daarom een voorbeeldige veganist vindt of misschien zelfs kritiek uit op de veganist die wat honing of producten met een laagje bijenwas gebruikt of die zich concentreert op gezonde plantaardige voeding maar wel een paar leren schoenen heeft. De gezondheidsveganist of diegene die een „whole foods plant-based” voedingspatroon volgt, bekijkt daarentegen het junkfoodveganisme met onbegrip.

Eenzijdige vormen van veganisme in de pers

In de pers krijgt om het even welke streng restrictieve of compleet eenzijdige voedingswijze waarin geen vlees, eieren en zuivel worden gebruikt, vaak de benaming ’veganistisch’, wat verder bijdraagt tot de slechte reputatie van het veganisme.[5] Dit soort gevallen is volledig uit de context gerukt en verkeerd voorgesteld. Men schrijft ook niet dat een kind gestorven is door een omnivoor dieet, wanneer het bijvoorbeeld alleen maar friet met bitterballen te eten kreeg.[6] Een gezonde veganistische voeding, bestaande uit afwisselingsrijke, natuurlijke en volwaardige plantaardige voeding heeft weinig te maken met een restrictief dieet zonder dierlijke producten maar ook zonder voldoende afwisselende nutriëntenrijke plantaardige voeding.

Weblinks

Verwijzingen

  1. º 1px.png Bekijk op YouTube  You’re not vegan—Full documentary op YouTube
  2. º Joanne Stepaniak, Virginia Messina: What’s in a name? in: The Vegan Sourcebook. 2e editie, p. 2–3; McGraw-Hill Professional, 2000, ISBN 0-7373-0506-1 op google books
  3. º Meike Janssen, Claudia Busch, Manika Rödiger, Ulrich Hamm, Motives of consumers following a vegan diet and their attitudes towards animal agriculture, Appetite Volume 105, 1 October 2016, p. 643-651, DOI:10.1016/j.appet.2016.06.039Get
  4. º https://www.margriet.nl/fitengezond/fruitsoort-niet-veganistisch/
  5. º Voorbeelden:
    https://www.hln.be/nieuws/buitenland/veganistische-ouders-schuldig-aan-zware-ondervoeding-van-dochtertje~a39202e9/
  6. º https://eostrace.be/artikelen/veganistisch-opgroeien-gezond-of-levensgevaarlijk
rel=nofollow