Wikisage, de vrije encyclopedie van de tweede generatie, is digitaal erfgoed

Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.

  • Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
  • Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.
rel=nofollow

Navigatie Gevechts-Informatie Dienst

Uit Wikisage
Versie door O (overleg | bijdragen) op 15 feb 2022 om 07:41 (https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Navigatie_Gevechts-Informatie_Dienst&oldid=38925346 -1- Jan Rook 10 sep 2013)
(wijz) ← Oudere versie | Huidige versie (wijz) | Nieuwere versie → (wijz)
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Toen tijdens de Tweede Wereldoorlog de radar ook zijn intrede deed op de schepen van de Koninklijke Marine ontstond er behoefte aan mensen die iets konden beginnen met de wazige groene stipjes op de radarbeeldkasten. Na samenspraak met de Britse Marine werd daarom een aantal Nederlandse marine-mensen naar het eiland Man gestuurd voor de opleiding radio/radar operator, de eigenlijke voorloper van het dienstvak Navigatie Gevechts-Informatie Dienst (NGID) . Eén van die marine-mensen die naar de opleidingsschool HMS Valkyrie op Man werd gestuurd was Willem van Schaik. Hij was één van de eerste Nederlandse Radio Afstand Peilers, en zou na de oorlog een belangrijke bijdrage leveren in de ontwikkeling van het dienstvak NGID.

Na het einde van de Tweede Wereldoorlog moest de Nederlandse Marine weer worden opgebouwd. De nogal conservatieve marineleiding, die maar moeilijk kon omgaan met de nieuwe radartechnologie en de daarbij behorende werkwijze, had aanvankelijk vooral oog voor de bestaande dienstvakken, die voortborduurden op de oude routines. Maar aan de razendsnelle opmars van de radartechnologie bleek niet te ontkomen en de eerste opleidingen om de radar te bedienen en te gebruiken werden in 1946 gegeven aan boord van Hr. Ms. Soemba, een tot radarinstructieschip omgebouwde kanonneerboot. Daar werden in de eerste instantie matrozen opgeleid voor het brevet Radio Afstand Peiler Plot (RAPP). Vervolgens werden er ook kaderleden opgeleid.

Eigen dienstvak

Die kaderleden behoorden eerst tot de Speciale Diensten, later gingen zij behoren tot een eigen dienstvak: de Navigatie Gevechts-Informatie Dienst. De eerste opleiding tot Navigatie Dienst-officier (ND-officier) in Nederland begon in maart 1949. Die had plaats op de ARGIS (de ARtillerie Gevechts Informatie School) in Fort Oostbatterij, aan de Kanaalweg in Den Helder. Ook aan de brevetopleidingen RAPP op Hr. Ms. Soemba kwam een einde en eind augustus van 1949 betrad de eerste klas leerlingen Radio Afstand Peiler Plot (RAPP) de school aan de Kanaalweg. De artillerieschool verhuisde in 1951 naar het Fort Erfprins en daarop veranderde de naam ARGIS in NAVGIS (Navigatie Gevechts-Informatie School).

De NAVGIS werd in 1976 geïntegreerd in de Operationele School te Den Helder. Net als NAVGIS leverde ook deze OPSCHOOL nog personeel voor het dienstvak NGID. De Operationele School, die werd gevestigd in een nieuw gebouw op de Marinekazerne Willemsoord en op 10 december 1976 in dienst werd gesteld, kwam voort uit het samengaan van de Navigatie Gevechts-Informatie School, de Onderzeebootbestrijdingsschool, de Verbindingsschool en de Artillerieschool. Tot die tijd had dus elk dienstvak in de Operationele Dienst (OD) zijn eigen school. In 1984 werd ook de School voor Scheepsonderofficieren in de OPSCHOOL opgenomen.

NGID-personeel had de leiding bij het gebruik en de verwerking van de gegevens die via de navigatieradar en andere elektronische installaties werden verkregen. Tevens werden het betrokken bij de uitvoering van de door de commandant genomen beslissingen. Hun werkterrein vormden de radarhutten en de -centrales, waar het altijd pikdonker was om een goede aflezing van de radarschermen mogelijk te maken. Tot het dienstvak behoorden ook marva's, al bleven zij gewoon aan de wal. Van gemengd varen wilde toen nog niemand iets weten. De US-Navy gaf in de eerste jaren van de NAVGIS een grondige opleiding in het gebruik van de Amerikaanse radar, want tot dan toe had de Nederlandse marine overwegend met Britse apparatuur gevaren.

Arendsogen

De voornaamste taak van een jonge plotter, zoals de radio-afstandpeiler meestal werd genoemd, was het aflezen van de radarschermen. Met arendsogen tuurden ze op de schermen naar de kleine lichtende puntjes die een doel aangaven, vervolgens bepaalden ze met kompasringen en meetstippen de peiling en afstand van het doel en gaven die via een speciale telefooninstallatie, de plotlijn, door aan de man aan de plottafel of het plotbord. Hierop werden alle meldingen door kruisjes aangegeven. Daardoor ontstond een goed overzicht van alle schepen die zich in de omgeving van het eigen schip bevonden. Voor de officieren op de brug was dit belangrijke en overzichtelijke informatie. Het goed aflezen van een radarscherm was niet altijd eenvoudig. Vooral de oudere radarinstallaties waren nogal primitief en storingsgevoelig, zodat de echo’s van de doelen soms maar zwak en onregelmatig werden weergegeven. Soms was er veel ruis, die het hele scherm groen kleurde en daarom gras werd genoemd. De reflecties van golven en regenbuien vergden veel van de plotter om toch betrouwbare informatie door te geven.

Zeekaarten

Maar de NGID deed meer, ze hield ook de zeekaarten bij. De paai kaartenkamer, ook al zo'n functie in marinejargon, zorgde er voor dat alle belangrijke meldingen, zoals losgeslagen boeien en wrakken, nauwkeurig op de kaarten werden aangegeven. Een andere taak was het samenstellen van een weerbericht aan de hand van radioberichten. De navigatiemensen deden ook meteorologische waarnemingen, zoals het meten van windkracht, de water- en luchttemperatuur en golfhoogte. Deze gegevens werden doorgegeven aan het KNMI in De Bilt.

Wanneer een matroos eerste klas met brevet RAPP l (Radio Afstand Peiler Plot eerste klas) in aanmerking kwam voor de korporaalsrang, moest hij kiezen tussen doorgaan als kwartiermeester in het matrozen vak (de Dekdienst), of korporaal worden van het dienstvak NGID. In dat geval werd zijn brevetuitmonstering geel en verhuisde van zijn rechter naar zijn linkermouw. Het mouwembleem, bestaande uit twee verticale bliksemschichten en een horizontale pijl, gaf bij de oprichting van het dienstvak nog wat problemen omdat dit de uitmonstering van de radioradarmonteur was. Maar er werd een simpele oplossing gevonden. Bij de radioradarmonteurs werd de pijl verticaal gezet.

Einde van de NGID

Veel van de taken die de plotter aanvankelijk vervulde werden geleidelijk aan door de verdere ontwikkeling van de techniek overbodig, omdat de moderne apparatuur alle gegevens via de computer tot zeer overzichtelijke beelden verwerkt en handmatige verwerking overbodig maakt. Het dienstvak NGID bestaat dan ook niet meer - het is in 1979 opgegaan in de Operationele Dienst Operaties (ODOPS) van de Koninklijke Marine. De taken van het kader, zoals het opzetten en analyseren van oefeningen en het assisteren van de Officier van de Wacht bij de navigatie, worden vandaag de dag waargenomen door mensen van de Operationele Dienst, Subgroep Operaties.

Externe link