Wikisage, de vrije encyclopedie van de tweede generatie, is digitaal erfgoed

Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.

  • Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
  • Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.
rel=nofollow

Heerlijkheid Arenborg: verschil tussen versies

Uit Wikisage
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
(https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Heerlijkheid_Arenborg&oldid=64436725 7 jun 2023 ‎ Paolingstein 6 jun 2023)
 
(https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Heerlijkheid_Arenborg&oldid=64445647 8 jun 2023 Paolingstein)
 
Regel 1: Regel 1:
<!-- bronnen onderbouwen het lemma niet, wat er dan overblijft is doublure van lemma over het huis [[Arenborg]]
Twijfel: Het is de vraag of Arenborg ooit een heerlijkheid geweest is. Het artikel [[Arenborg]] biedt informatie over het huis Arenborg. -->
[[Bestand:Arenborg 2020.jpg|thumb|Arenborg in 2020]]
[[Bestand:Arenborg 2020.jpg|thumb|Arenborg in 2020]]


Regel 18: Regel 15:


=== Huidige Arenborg ===
=== Huidige Arenborg ===
De aanleg van de huidige Arenborg dateert voornamelijk uit de 17e eeuw. In deze periode was het goed in bezit van Hendrik Arenborgh en Neesken Vennekens. Zij verkochten in 1664 ‘''den Arenborch int Venne groot drie vierdeel plaks’'' aan Johan Hinssen en Anna Pullen. Vervolgens werd Arnold Bloemarts, schepen en burgemeester van Venlo, eigenaar van de Arenborg. Hij gaf het huis volgens de literatuur in 1708 als huwelijksgeschenk aan zijn dochter Maria Agnes Bloemarts en haar echtgenoot Joannes Franciscus de Bruijne uit Vilvoorde (Vlaams-Brabant), landrentmeester-generaal in het Overkwartier van Gelre.
De aanleg van de huidige Arenborg dateert voornamelijk uit de 17e eeuw, toen het goed in bezit was van Hendrik Arenborgh en Neesken Vennekens. Daarna vermelden de archieven ene Arnold Bloemarts, schepen en burgemeester van Venlo, als eigenaar van de Arenborg. Hij gaf het huis in 1708 als huwelijksgeschenk aan zijn dochter Maria Agnes Bloemarts en haar echtgenoot Joannes Franciscus de Bruijne uit [[Vilvoorde]] (Vlaams-Brabant), landrentmeester-generaal in het Overkwartier van Gelre.


Na het overlijden van het echtpaar De Bruijne-Bloemarts werd de Arenborg bezit van dochter Isabella Maria De Bruijne en Peter Jacob Joseph Swerts. Langs de vrouwelijke lijn ging het goed in de tweede helft van de 18e eeuw vervolgens over naar de belangrijke Venlose regentenfamilie Van Wessem. Dit bleef zo tot 1865, toen de Arenborg in handen kwam van Jeannette Hubertine Richardt, die tevens het nabijgelegen landhuis Lovendaal bezat. Na het kinderloos overlijden van haar zoon Hypolite Collaes werd de Arenborg samen met alle andere bezittingen in 1911 publiekelijk verkocht. Het complex werd in dat jaar overgedragen aan de families Hegger en Van Rijn.
Uiteindelijk, na het kinderloos overlijden van Hypolite Collaes werd de Arenborg samen met alle andere bezittingen in 1911 publiekelijk verkocht. Het complex werd in dat jaar overgedragen aan de families Hegger, Van Rijn en Theelen.


== Bewonersgeschiedenis ==
== Bewonersgeschiedenis ==
Regel 37: Regel 34:
* - 1762 Petrus Jacobus Joseph Swerts
* - 1762 Petrus Jacobus Joseph Swerts
* - late 18e eeuw Hendrica Barbara Isabella Swerts x Hermannus Gerardus van Wessem
* - late 18e eeuw Hendrica Barbara Isabella Swerts x Hermannus Gerardus van Wessem
* - <1853 Petrus Franciscus van Wessem
* - 1853 Petrus Franciscus van Wessem
* - <1859 Ferdinand Clemens August van Wessem
* - 1859 Ferdinand Clemens August van Wessem
* - 1863 Wed. Valentijn<ref>[https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=arenborg&coll=ddd&page=1&maxperpage=50&facets%5Bperiode%5D%5B%5D=0%7C19e_eeuw%7C&identifier=MMGAVL01:000000177:mpeg21:a0011&resultsidentifier=MMGAVL01:000000177:mpeg21:a0011&rowid=31 Venloosch Weekblad, 1863]</ref>
* - 1863 Wed. Valentijn<ref>[https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=arenborg&coll=ddd&page=1&maxperpage=50&facets%5Bperiode%5D%5B%5D=0%7C19e_eeuw%7C&identifier=MMGAVL01:000000177:mpeg21:a0011&resultsidentifier=MMGAVL01:000000177:mpeg21:a0011&rowid=31 Venloosch Weekblad, 1863]</ref>
* - 1865 Jeannette Hubertine Richardt x Jean Baptiste Aimé Collaes (tevens landgoed Lovendael)
* - 1865 Jeannette Hubertine Richardt x Jean Baptiste Aimé Collaes (tevens landgoed Lovendael)
* - 1891 E. Collaes<ref>[https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=arenborg&coll=ddd&page=1&maxperpage=50&facets%5Bperiode%5D%5B%5D=0%7C19e_eeuw%7C&identifier=MMGAVL01:000001588:mpeg21:a0030&resultsidentifier=MMGAVL01:000001588:mpeg21:a0030&rowid=14 Venloosch Weekblad, 1891]</ref>
* - 1891 E. Collaes<ref>[https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=arenborg&coll=ddd&page=1&maxperpage=50&facets%5Bperiode%5D%5B%5D=0%7C19e_eeuw%7C&identifier=MMGAVL01:000001588:mpeg21:a0030&resultsidentifier=MMGAVL01:000001588:mpeg21:a0030&rowid=14 Venloosch Weekblad, 1891]</ref>
* - <1911 Hyppolite Collaes
* - 1911 Hyppolite Collaes
* - 1911 opgedeeld: J. van Rijn / G. Theelen / W. van Rijn / H. Hekker (Hegger)
* - 1911 opgedeeld: J. van Rijn / G. Theelen / W. van Rijn / H. Hekker (Hegger)


== Heerlijke rechten ==
== Heerlijke rechten ==
<!-- '''Twijfel.''' Het is de vraag of Arenborg ooit een heerlijkheid geweest is. -->
Van het goed Arenborg is in ieder geval bekend dat men de volgende heerlijke rechten had:
Van het goed Arenborg is in ieder geval bekend dat men de volgende heerlijke rechten had:
* [[pacht]]gelden
* [[pacht]]gelden
Regel 51: Regel 49:
* Recht van [[dode hand (erfrecht)|dode hand]]
* Recht van [[dode hand (erfrecht)|dode hand]]
* Het [[Gruit#Het gruitrecht|recht van de gruit]]
* Het [[Gruit#Het gruitrecht|recht van de gruit]]
* Recht van [[Kooikersrecht|eendenkooi]]
* Recht van duivenvlucht


== Zie ook ==
== Zie ook ==
Regel 58: Regel 54:
* [[Hoeve Genraai]]
* [[Hoeve Genraai]]
* [[Lijst van rijksmonumenten in Venlo (plaats)]]
* [[Lijst van rijksmonumenten in Venlo (plaats)]]
 
* Het artikel [[Arenborg]] biedt informatie over het huis Arenborg.
{{Appendix|2=
{{Appendix|2=
* {{Bronvermelding Nederlandstalige Wikipedia|titel=Arenborg}}
* {{Aut|Ben Hendriks}} (2018), ''Nederlandse kastelen: van motte tot buitenplaats''
* {{Aut|Ben Hendriks}} (2018), ''Nederlandse kastelen: van motte tot buitenplaats''
* {{Aut|Henri Uyttenbroeck & Jan Verzijl}} (1931), ''Bijdragen tot de geschiedenis van Venlo deel V: De omgeving der stad Venlo, buurtwegen, etc.'', blz. 27-28
* {{Aut|Henri Uyttenbroeck & Jan Verzijl}} (1931), ''Bijdragen tot de geschiedenis van Venlo deel V: De omgeving der stad Venlo, buurtwegen, etc.'', blz. 27-28

Huidige versie van 14 jul 2023 om 01:30

Bestand:Arenborg 2020.jpg
Arenborg in 2020

De Heerlijkheid Arenborg was vanaf circa de 16e eeuw een grondheerlijkheid of wellicht een ambachtsheerlijkheid in het buitengebied (banne) 't Ven van de Nederlandse stad Venlo.

Gebiedsafbakening

De heerlijkheid betrof in ieder geval de Arenborg zelf, een aantal bijgebouwen waaronder een stal, een boomgaard,[1] een gedeelte van het Sprengersbos(ch) (later het hele bos),[2][3] enkele boerderijen (waaronder de nu monumentale Hoeve Genraai, en de verdwenen boerderijen Nieuw-Rengels en de Witteshof),[4][5] het Bultenven, een onbekende omvang aan landerijen, en kreupelhout. De heerlijkheid lag aan de voet van de steilrand.[6]

Ontstaansgeschiedenis

De naam Arenborg wordt voor het eerst genoemd in de jaren zestig van de 16e eeuw. In 1567 verkocht Wilhelm ingen Aerenborch samen met zijn compagnon aan Anna ingen Rae drie morgen land gelegen nabij ‘den gut ingen Aerenborgh’. Dit is tot nu toe de oudst bekende vermelding van het landgoed.

Voorgeschiedenis

Echter, volgens Uyttenbroeck en Verzijl gaat de geschiedenis terug tot de 13e eeuw, toen er een "kasteel en vlek der graven Aremberg in het regeeringsdistrict Coblenz" was. De bezittingen van de burggraven van Aremberg gingen in 1298 over aan de graven "van de Marck", doordat de erfdochter Mathilde van Aremberg trouwde met graaf Engelbert van de Marck. Dochter Margarite trouwde in 1548 met Jean de Ligne, baron van Barbençon, die de naam Aremberg aannam. Hij werd in 1549 door keizer Karel V benoemd tot stadhouder van Friesland, Groningen, Overijssel en Lingen, en sneuvelde bij de Slag bij Heiligerlee (1568).

Daarnaast werd een heer van Aremberg in 1394 door de magistraat van Venlo onthaald.[7] Toen Karel van Gelre krijgevangene werd in Frankrijk, werd hij na vijf jaar door de heren van Arembergen en Croy teruggebracht en in 1492 in Venlo ontvangen.[8][9] Hierbij waren Everard van de Marck-Aremberg, Jan van de Marck-Aremberg en Willem van de Marck-Aremberg aanwezig, waarbij ze in 1493 "100 gouden Engelsche nobelen op de inkomsten van den tol te Venlo uit handen van Karel van Gelre ontvingen.

Huidige Arenborg

De aanleg van de huidige Arenborg dateert voornamelijk uit de 17e eeuw, toen het goed in bezit was van Hendrik Arenborgh en Neesken Vennekens. Daarna vermelden de archieven ene Arnold Bloemarts, schepen en burgemeester van Venlo, als eigenaar van de Arenborg. Hij gaf het huis in 1708 als huwelijksgeschenk aan zijn dochter Maria Agnes Bloemarts en haar echtgenoot Joannes Franciscus de Bruijne uit Vilvoorde (Vlaams-Brabant), landrentmeester-generaal in het Overkwartier van Gelre.

Uiteindelijk, na het kinderloos overlijden van Hypolite Collaes werd de Arenborg samen met alle andere bezittingen in 1911 publiekelijk verkocht. Het complex werd in dat jaar overgedragen aan de families Hegger, Van Rijn en Theelen.

Bewonersgeschiedenis

Deze lijst is verre van volledig, maar in de archieven zijn de volgende bewoners aangetroffen:

  • - <1567 Wilhelm ingen Aerenborch
  • - 1567 Anna ingen Rae
  • - 1650-1664 Hendrik Arenborgh (Hendrik van Arenberg) x Neesken Vennekens
  • - Johan Hinssen x Anna Pullen
  • - Johannes Baptista van Arenbergh x Mechtildis Ingenray
  • - 1680-1708 Arnold Bloemarts x Elisabeth Moeitz
  • - 1708 - 1717? Maria Agnes Bloemarts x Joannes Franciscus de Bruijne
  • - 1717 - Johannes Jozef van Wessem x Anna Sybilla de Paderborn
  • - Isabella Maria Francisca de Bruyne D'Abserbergh x Joannes Franciscus de Windt
  • - 1750 Isabella Maria Francisca de Bruyne D'Abserbergh x Peter Jacob Joseph Swerts de Beauregard
  • - 1759-1762 Petrus Keuller x Johanna Maria van Laeckerveldt
  • - 1762 Petrus Jacobus Joseph Swerts
  • - late 18e eeuw Hendrica Barbara Isabella Swerts x Hermannus Gerardus van Wessem
  • - 1853 Petrus Franciscus van Wessem
  • - 1859 Ferdinand Clemens August van Wessem
  • - 1863 Wed. Valentijn[10]
  • - 1865 Jeannette Hubertine Richardt x Jean Baptiste Aimé Collaes (tevens landgoed Lovendael)
  • - 1891 E. Collaes[11]
  • - 1911 Hyppolite Collaes
  • - 1911 opgedeeld: J. van Rijn / G. Theelen / W. van Rijn / H. Hekker (Hegger)

Heerlijke rechten

Van het goed Arenborg is in ieder geval bekend dat men de volgende heerlijke rechten had:

Zie ook

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties
  1. º Venloosch Weekblad, 1891
  2. º Venloosche Courant, 1895
  3. º Venloosche Courant, 1896
  4. º Venloosche Courant, 1895
  5. º Venloosch Weekblad, 1891
  6. º Venloosche Courant, 1889
  7. º Gemeentearchief, Stadsrekeningen
  8. º A. van Slichtenhorst, Geldersche geschiedenis, blz. 294
  9. º Lambert Keuller, Geschiedenis van Venlo, blz. 40
  10. º Venloosch Weekblad, 1863
  11. º Venloosch Weekblad, 1891
  12. º Venloosch Weekblad, 1893
rel=nofollow
rel=nofollow